و نسخه آيات الاحكام او را كه در نهايت كهنگى بود - در بحرين ديدهام و همچنين نسخهاى از آن را در تيمجان از شهرهاى گيلان مشاهده كردهام و تاريخ كتابت آن ، سال 807 هجرى و تاريخ تأليف آن ، محرم سال 562 هجرى بوده است ، و آن نسخه با نسخه اصل مقابله شده است . و از ديباچه آن استفاده مىشود كه آيات الاحكام همان فقه القرآن است و مغايرتى با آن ندارد و آن نسخه نخست از كتابهاى دايى من بوده است .
و اما كتاب شرح مشكل النهايه دور نيست كه همان مشكلات النهايهاى بوده باشد ، كه در طى گفتار ابن شهرآشوب آورده خواهد شد .
ابن ابى جمهور احساوى ، در رساله كاشف الحال عن احوال الاستدلال مىنويسد : كتاب شرح مشكلات النهايه كتاب مبسوطى است و در آن به بسيارى از اخبار ، اشاره شده است .
از بيان فوق به دست آمد كه شرح مشكل النهايه همان مشكلات النهايه است ، هرچند شيخ معاصر اين دو اثر را دو كتاب جداگانه مىداند .
علامه حلى ، در كتاب نكاح مختلف ، از كتاب مشكل النهايه قطب راوندى مطالبى را ايراد كرده است .
و از آثار او رسالهاى است ، دربارهء اختلافى كه در ميان شيخ مفيد و سيد مرتضى اتفاق افتاده است و اين رساله به اندازه يك جزوه است و در اين رساله نود و پنج مسأله در علم اصول الدّين و ديگر مطالب آورده شده ، و در آخر آن گفته است : هرگاه بخواهم همه مسائل مورد اختلاف را متعرض شوم كتابى طولانى خواهد شد ، و ابن طاوس در كتاب كشف المحجه اين مطالب را يادآورى كرده است « 1 » .
هامش
( 1 ) - مضمونهاى فوق تا به حال سه مرتبه مكرر شده است - م .