شيخ زين الدّين بن محمّد بن قاسم بززهى
گاهى او را برزهى هم مىگويند . وى ، از اجله فقهاى ما بوده است .
پارهاى از فتواهاى او را شهيد ثانى در كتاب : ميراث شرح شرايع نقل كرده است و من بيشتر از اين ، به ترجمهء او دست پيدا نكردم .
مؤلف گويد : « برزه » با باء مفتوحه و سكون راء بىنقطه و زاى نقطهدار مفتوحه با هاء آخر ، به طورى كه قاموس گفته ، نام دهكدهاى است در شام و ديگرى در سبزوار ، و مترجم ما منسوب به دهكدهاى است كه در شام است .
و گمان من آن است كه ، آن دهكده يكى از ديهات جبل عامل شام باشد بنابراين ، بززهى ، از علماى جبل عامل بوده است و بر خلاف انتظار شيخ معاصر از او در امل الآمل كه ويژه علماى آن ديار است در باب اسما و القاب ، نام نبرده است ، و ما به زودى در باب موحده ، و در باب زاى نقطهدار و در ابواب القاب ، از وى ياد خواهيم كرد « 1 » .
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعة ، ج 7 طبع جديد ذيل تنبيهى به مناسبت شيخ زين الدّين تولينى مطالب رياض را كه در بالا ترجمه كرديم آورده است و مىنويسد : حقيقت آن است كه زين الدّين ، لقب برزهى است و مؤلف امل در بخش دوم آن كتاب در باب ميم نوشته است زين الدّين محمّد ابن قاسم بززهى ، فقيهى فاضل بوده است و اقوال او در كتابهاى استدلال آمده و در مسالك هم در باب ميراث اجدادش دو قول نقل كرده است و پس از ذكر قول اوّل مىنويسد : قول دوم از شيخ زين الدّين محمّد بن قاسم برزهى است و از اينكه برزهى منسوب به برزه شام يا بيهق باشد درست نيست ؛ زيرا نسبت به اين دو محل به طورى كه سمعانى در انساب گفته ، برزى است نه برزهى . و اما اينكه برزهى منسوب به برزه شام است درست نيست ؛ زيرا چنانكه گفتيم نسبت به آن برزى است و ديگر آنكه نوشته ، گمان من اين است كه برزه از قراى جبل عامل شام باشد متناقض است . براى آنكه دمشق ارتباطى با جبل عامل ندارد . نظر مؤلف از آنكه گفته مؤلف امل او را ذكر نكرده به اين است كه برزه را از قراى جبل عامل دانسته است و اظهار داشته در اين صورت چرا او را در بخش علماى آن خطه نياورده نه آنكه اصولا در امل از وى ياد نكرده باشد . در اللباب جزرى نيز برزى ، را منسوب به برزه شام دانسته است - م .