اين است كه ، هركه بخواهد ايمان مىآورد و هركه بخواهد به حالت كفر برقرار مىماند .
و كسى كه مورد اطمينان من بود مىگفت ، شهيد ثانى دو هزار مجلد كتاب ، پس از خود به يادگار گذارده است كه دويست مجلد آن از آثار خود او و ديگران بوده ، كه به خط خويش مرقوم فرموده بوده است .
از كسانى كه در سوگ او چكامههاى طويل و مفصلى سرودهاند ، سيد رحمة اللّه نجفى و سيد عبيد نجفى بودهاند و نيز امثال اينها سرايندگانى بودهاند كه هريك به سوگ او نشسته و در عزاى او چكامهها گفتهاند .
ليكن من به هيچيك از سوگ سرودههاى ايشان دست پيدا نكردهام « 1 » .
و در تاريخ شهادت او يكى از ادبا چنين سروده است « 2 » :
تاريخ وفاة ذلك الاوّاه * الجنة مستقره و اللّه
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعة ج 7 طبع جديد مىنويسد : سيد رحمت اللّه معروف به فتال از شاگردان شهيد ثانى بوده است و ابن عودى هم در سوگ او قصيدهاى گفته است و مؤلف اعيان بخشى از سوگنامههاى ايشان را به شرح زير آورده است ابن عورى گويد :هذى المنازل و الآثار و الطلل * مخبرات بان القوم قد رحلوا
سارت و قد بعدت عنا منازلهم * فالآن لا عوض منهم و لا بدلاين قصيده را مؤلف امل الآمل ذيل شرح ، حال ابن عودى آورده است ، سيد رحمت اللّه گويد :ما للكواكب لا تخر بارضها * حزنا و لا للشم لا تتضوع
فاهنأ فانت لدى الإله منعم * حى و من الطافه متمتعسيد عبيد گويد :ثوى الامام الذى بث العلوم كما * بث النوال بيوم الجود و الكرماز قرينه پيداست دو قصيده زير را مؤلف امل الآمل نديده باشد .
( 2 ) - روضات الجنات مىنويسد : بعضى از مدارك ، شعر مزبور را نسبت به شيخ بهايى داده است ليكن مؤلف ، اين انتساب را نپذيرفته است ، ديگرى در ماده تاريخ شهادت او گفته است ( مثوى الشهيد جنه ) اين ماده تاريخ 964 هجرى مىباشد .