يادآورى مىكنيم « 1 » ، و پس از اين هم ، پارهاى از احوال او را در ذيل احوال فرزند ارجمندش ، يحيى بن زيد شهيد ، ايراد خواهيم كرد .
اكنون فصل مناسبى از تفصيل احوال او را متذكر مىشويم ، و پس از آن به اقوالى كه در حسن حال يا نكوهش از احوال او شده است ، مىپردازيم .
سيد على خان مدنى ، كه از افاضل سادات معاصر است در اوايل شرح صحيفه سجاديه مىنويسد : ابو الحسين زيد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليه السّلام ، مادرش « ام ولد » بوده است . خود او هم از ، فضائل و مناقب عظيمى برخوردار بوده است بهطورىكه ، او را « حليف القرآن » ( كسى كه همواره با قرآن است ) مىخواندند .
ابو نصر بخارى ، از ابو الجارود نقل مىكند و مىگويد : آنگاه كه وارد مدينه شدم ، از هركسى كه از چگونگى احوال زيد جويا مىشدم ، همه مىگفتند او ، حليف قرآن است ، و از كثرت نماز خواندن در مسجد ، چونان است كه استوانه مسجد شده است .
مورخان گويند : علت خروج زيد ، و بيرون آمدن از تحت فرمانبردارى بنى مروان ، آن بود ، گاهى كه از خالد بن عبد الملك بن حرث بن حكم كارگزار مدينه ، به حضور هشام بن عبد الملك شكايت برد ، هشام او را به
هامش
( 1 ) - در الذريعة كتب چندى كه دربارهء اين بزرگوار نوشته شده است به شرح زير نام مىبرد : در مجلد اوّل اخبار زيد بن على بن الحسين تأليف ابو اسحاق ابراهيم ثقفى كوفى اخبار زيد بن على بن الحسين تأليف ابو احمد عبد العزيز جلودى اخبار زيد بن على بن الحسين تأليف ابو عبد اللّه محمّد بن زكريا غلابى اخبار زيد بن على بن الحسين تأليف شيخ صدوق در مجلد 12 زيد الشهيد تأليف سيد عبد الرزاق مقرم معاصر زيد الشهيد تأليف سيد هبة الدّين شهرستانى معاصر و در 24 النهضة الهاشميه تأليف سيد عبد الرزاق مقرم غير از تأليف نخستين اوست و در مجلد هفتم اعيان الشيعة طبع جديد شرح حال مفصلى از او ايراد كرده است رحمة اللّه عليهم اجمعين - م .