زبان دانشوران رايج است آن است كه اثر مزبور حاشيه عدهء اصول شيخ طوسى است كه ناتمام مانده ، بلكه به اواسط آن نرسيده است و اين حاشيه در دو مجلد تدوين شده و جلد اوّلش به نام : حاشيه اوّل و دوم به نام :
حاشيه دوم خوانده شده ، و در آن حاشيه به تدوين حاشيه طولانى دستيازيده است ، كه برابر با اكثر مجلد اوّل مىباشد و در آن حاشيه به مسائل بسيارى از اصول و فروع و امثال اينها پرداخته ، و به گفتار عجيب و غريبى اشاره كرده است « 1 » .
ملا خليل ، تا آخر عمرش تغييراتى در دو شرح كافى و حاشيه عده مىداده است و به همين مناسبت بوده ، كه نسخههاى آنها با اختلافات شديدى روبرو شده است و به طورى كه از حيطه ضبط بيرون است و مناسبتى ميان آنچه در آغاز نوشته ، و آنچه در اواخر گرد آورده ، وجود ندارد . در عين حال ، عمل به ظن را در فروع احكام در عصر غيبت تجويز نمىكند و يكى از شاگردانش افكار نخستين او را كه در حاشيه اعمال كرده ، به افكار آخرين او ترجيح داده است و بههمينجهت افكار نخستين او را عوض نكرده است . ملا خليل ، نود سال عمر كرد و اواخر عمر از نعمت چشم محروم شد .
رساله جمعه كه دربارهء حرمت نماز جمعه ، و آن را به فارسى تأليف كرده بود ، ضميمه شرح فارسى كافى بوده است . ملا خليل آن را رسالهاى منفرد قرار داد و ملا طاهر قمى رسالهاى در رد آن نگاشت و پس از آن ملا خليل
هامش
( 1 ) - حاشيهء عده درگذشته و حال ، در دو مجلد به طبع رسيده ، و ملا خليل عنوان حاشيههاى خود را با كلمه : « قوله » مشخص كرده است . طبع جديد آن همراه با مقدمهاى در شرح حال شيخ و ملا خليل و آن داراى پاورقىهاى ارزنده ديگر است و ممكن است مراد از حاشيه طولانى ، حاشيه ديگرى باشد كه به نوشته روضات ، در هنگام شرح عده به نگارش آن مىپرداخته ، كه مشتمل بر مباحث نادره فقه و اصول بوده است - م .