شيخ معاصر در امل الآمل 2 / 107 مىنويسد : شيخ حاجى ، فاضلى جليل القدر و شاگرد فخر المحققين ولد علامه بوده است و فخر المحققين ، رسالهاى در نيت ، بنا به درخواست او تأليف كرده ، و از بزرگداشت او چنين ياد فرموده است : « محمّد بن حسن بن مطهر مىگويد : رساله فخريه در شناخت نيت است كه آن را بنا به درخواست عزيزترين و گرامىترين اشخاص كه از نظر من دوستى بزرگوار و پارسايى عبادتكننده ، و پرهيزكارى دانشور و صاحب فضيلتى با كمال و محقق و پناه حاجيان و پناهنده به حرم خدا و رسول حضرت منان است - ( يعنى ) : حاجى فخر الملة و الحق و الدّين حيدر بن سعيد ، مرحوم شرف الدّين على بن ابو على محمّد ابن ابراهيم بيهقى ، تأليف كردهام « 1 » » .
سيد حيدر بن محمّد حسينى
وى ، فاضلى عالم و جليل القدر ، و از دانشوران بزرگ اسلامى بوده است . از آثار او كتاب غرر و درر است كه مورد اعتماد استاد استناد ( مجلسى ) در بحار الانوار بوده ، و اخبارى از آن نقل فرموده است .
ظاهر آن است كه سيد حيدر ، همان سيد علامه مرتضى نقيب كمال الدّين حيدر بن محمّد بن زيد بن محمّد بن عبد اللّه است كه در آتيه به نام او اشاره مىشود . او شاگرد ابن شهرآشوب بوده است .
استاد استناد ما ايده اللّه ، در اوّل بحار 1 / 18 مىنويسد : كتاب غرر و درر تأليف سيد حيدر بن محمّد حسينى قدس اللّه روحه مىباشد .
هامش
( 1 ) - رساله مزبور همراه با رسالههاى ديگرى به نام كلمات المحققين به طبع رسيده است ، اين رساله كه قليل اللفظ و كثير المعنى است راجع به چگونگى نيت است . و در ضمن چند فصلى ، شرح و توضيح اجمالى فروع الدّين ، تدوين شده است - م .