يكى از علما گفته است : ابو يعلى ، مراتب علمى را از شيخ مفيد اخذ كرده و به همسرى دخترش مفتخر بوده است . وى از شاگردان ، سيد مرتضى نيز به شمار مىآيد و در سال 465 هجرى درگذشته است .
مؤلف گويد : در ضمن شرح حال سيد ابو طالب حمزة بن محمّد بن احمد ابن عبد اللّه جعفرى نوشتيم ظاهر آن است كه ، سيد ابو طالب و سيد ابو يعلى متحد باشند زيرا ، انتساب به جد و اختصار در نسب موضوع همگانى است ، بهويژه كه از نظر درجه هم متحد باشند .
پس از اين در باب ميم ، سيد مرشد ابو يعلى محمّد بن حسن بن حمزه جعفرى ياد خواهد شد و ظاهر آن است كه ، حال اين شخص با مترجم حاضر اشتباه شده باشد و گويند سيد مرشد ابو يعلى از نزديكان مترجم ماست . و نمىتوان سيد مرشد را جد او دانست ، زيرا سيد مرشد از شاگردان مفيد بوده و در عصر او مىزيسته است . و نادرستتر آنكه ، ابو يعلى حمزة ابن محمّد جعفرى از طرف ناسخ به غلط به اين نام ناميده شده است و حق آن است كه او را محمّد بن حسن بن حمزه جعفرى ، بدانيم .
در آينده ، ذيل احوال سلار بن عبد العزيز ، توسط يكى از فضلا نقل مىشود كه سلار همان ابو يعلى حمزة بن محمّد ، معروف به سلار ديلمى است كه از شاگردان سيد مرتضى بوده و از تصانيف او تتمة الملخص سيد مرتضى است و علاوه بر آن آثار ديگرى هم دارد و پس از رحلت سيد مرتضى ، درگذشته است .
گمان من آن است كه ، اين نظريه ، نادرست است و اين اشتباه ازآنجا به وجود آمده است كه هر دو تن دو كنيه ابو يعلى مشتركند و گاهى كه تنها به كنيه ابو يعلى برخورد كرده ، پنداشته است كه هر دو يكى است و گمانم
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 309
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٣٠٩