بارى اين اوقاتى را كه با ما به سر مىبرد ، هم ما از او بهرهمند مىشديم ، و هم او از ما استفاده مىكرد ، و در همه حال به خوبى از عهده برمىآمد ، و در خلال اين مدت ، به سماع كتاب مشكاة المصابيح ، نوشتهء شيخ محدث فاضل علامه ولى الدّين ، محمّد بن عبد اللّه خطيب تبريزى - كه خدا او را در درياى بخشايش خويش ، غوطهور سازد ، و در روضههاى بهشتش جاى دهد « 1 » - از آغاز كتاب ، تا آخر باب احكام مياه ، و از كتاب اعتكاف ، تا باب حوض و شفاعت نايل آمد ، و نيز به سماع تفسير انوار التنزيل امام همام ، علامه و دانشور فرزانه ، قاضى ناصر الملة و الدّين بيضاوى ، از اوايل سوره بقره ، تا اواخر سوره آل عمران مفتخر گرديد ، و از سماع بحث و تدقيق و تنقيح و تحقيق بهرهاى لازم برده است ، و در همان هنگام ، به بهرهگيرى از صحيحين ، كه مقرون به اجازه بوده پرداخت و ازهرجهت كمال شايستگى را از خود به ظهور رسانيده ، به دنبال آن از من درخواست كرد ، تا طبق معمول و به آيين اهلفن ، صورت اجازهاى براى او بنگارم ، من هم خواسته او را اجابت كردم ، و پس از طلب خير از خدا به وى اجازه دادم ، تا آنچه
هامش
( 1 ) - در دانشمندان آذربايجان مىنويسد : شيخ ولى الدّين ابو عبد اللّه ، محمّد بن عبد اللّه خطيب عمرى تبريزى ، متوفى سال 749 هجرى قمرى از علماى حديث قرن هشتم هجرى قمرى است و از جمله تأليفات او ، شرح و تكميل مصابيح السنه امام بغوى ، متوفى 514 هجرى است كه مشتمل بر 4719 حديث بوده ، و به عنوان مشكاة المصابيح معروف است ، و آن كتاب در كلكته و پطرزبورگ و در غازان به طبع رسيده و كتاب الاكمال فى اسماء الرجال نيز از تأليفات او بوده ، با كتاب مشكاة المصابيح در كلكته چاپ شده است ، و كتاب مشكاة در هندوستان معمول و متداول است .
كشف الظنون مىنويسد : ابو عبد اللّه مصابيح بغوى را تذييل و تكميل نموده ، و ذيل هر حديثى نام راوى و كتابى كه آن حديث ، از آن نقل شده ، يادآورى كرده و بر هر بابى فصل ثالثى افزوده ، و مشكاة المصابيح ناميده ، و بدينترتيب كتاب را تكميل نموده ، و در آخرين جمعه ماه رمضان سال 737 هجرى از تكميل آن آسوده گرديده است - م .