آن را در استرآباد و نسخهاى ديگر ، در تبريز ، و ديگرى را در رشت ، چهارمين نسخه را ، آن را در آمل ديدهام ، و ممكن است ، تفسير جلاء الاذهان همان تفسير گازر باشد ، و من از روزگار مؤلف ، اطلاعى ندارم « 1 » .
شيخ الرئيس ابو عبد اللّه حسين بن شيخ ابو القاسم ، حسن بن حسين بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى
او نوادهء برادر شيخ صدوق رحمه اللّه است .
وى ، از بزرگترين فقها ، و دانشوران اماميه است . او و برادرش ، شيخ ابو جعفر محمّد بن شيخ ابو القاسم حسن ، و پدرشان شيخ ابو القاسم حسن ، و
هامش
( 1 ) - در الذريعة ج 5 مىنويسد : تفسير جلاء الاذهان از آثار ابو المحاسن ، حسين بن حسن بن حسن جرجانى است ، و مطالب رياض را كه ترجمه كرديم متذكر شده ، و اضافه مىكند مجلدى از آن را كه به عنوان مجلد سوم نام برده شده ، و تاريخ كتابت آن 996 هجرى بوده ديدهام ، و در آن آمده ، اين تفسير كه به نام گازر شهرت يافته ، مؤلف آن ، ابو المحاسن ، حسين بن على جرجانى است ، و تمام آن تفسير ، كه در دو مجلد تدوين شده ، و تاريخ كتابت آن 972 هجرى بوده در كتابخانه آستانه مقدسه رضويه موجود است ، در مجلد چهارم الذريعة ، مىنويسد : تفسير گازر ، همان تفسير جلاء الاذهان است ، كه از آثار ابو المحاسن جرجانى بوده ، و تفسير ديگرى كه به پارسى بوده ، و در كتابخانه آستانه رضويه موجود است ، مؤلف فهرست آن كتابخانه آن را ، تأليف سيد معروف به گازر دانسته ، ليكن مجرد احتمالى بيش نبوده ، زيرا سيدى كه در فن تفسير ، استاد ملا ابو الحسن زوارى است ، همانا سيد غياث الدّين جمشيد مفسر زوارى است ، و مؤلف تفسير جلاء الاذهان نمىباشد ، تا آنجا كه مىنويسد : تفسير گازر ، يكى از تفاسير اصحاب ما به شمار است ، و مؤلف تفسير گازر ، غير از شيخ تاج الدّين گازرى است كه از فقهاء اواخر قرن ششم و از مردم سبزوار بوده است ، در ريحانه ج 1 مىنويسد : گازر يا سيد گازر ، لقب شيخ ابو المحاسن است ، و اضافه مىكند ، از رياض نقل شده ، ابو المحاسن جرجانى ، از اكابر علماى اماميه و معاصر علامه حلى بوده ، و كتاب تكملة السعادات فى كيفية العبادات المسنونات و به پارسى نوشته شده ، كه او در سال 722 هجرى از تأليف آن فارغ شده ، انتهى آنچه در اين محل مشاهده مىشود ، و مؤلف رياض ، از كتاب تكمله نام نبرده است ، و از روزگار او اظهار بىاطلاعى كرده ، تفسير گازر ، در روزگار ما با مقدمه فاضلانهاى به قلم مرحوم مغفور استاد حاج سيد جلال الدّين محدث ارموى رحمه اللّه و به همت والاى ايشان در ده مجلد به طبع رسيده است - م .