اهل اطلاع آن را ، امالى شيخ مىپندارند و حال آنكه از قراين آشكارى پيداست كه ، امالى مزبور اثر فرزند شيخ است و در عين حال اشتهار و اعتبار آن كمتر از امالى خود شيخ نمىباشد هرچند امالى خود شيخ از نظر من به صحت و وثوق نزديكتر است .
يكى از شاگردان شيخ على كركى در ضمن اسامى مشايخ اصحاب مىنويسد : از ايشان است شيخ ابو على بن ابى جعفر محمّد طوسى كه از پدرش و از شيخ مفيد روايت مىكرده و نهايهء پدرش را شرح كرده است .
مؤلف گويد : هرگاه بگوييم ، بو على بدون واسطه از شيخ مفيد روايت مىكرده است ، خالى از تأمل و دقت نخواهد بود « 1 » .
213 - سيد نجيب الدّين ابو محمّد حسن بن محمّد بن حسن بن على ابن محمّد بن على بن قاسم بن موسى بن عبد اللّه بن موسى الكاظم عليه السّلام
منتجب الدّين گويد : وى ، فقيهى متدين و از قراء بود . مراتب كمالى را از سيد اجل ، مرتضى ذو الفخرين مطهر فراگرفته است .
مؤلف گويد ، ظاهر آن است كه مراد از استاد مذكورش سيد اجل ، مرتضى ذو الفخرين ابو الحسن مطهر بن ابى القاسم على بن ابى الفضل محمّد ابن حسن ديباجى است كه شيخ منتجب الدّين - و به طورى كه در شرح حالش خواهيم گفت - با يك واسطه از او روايت مىكند و از ظاهر كلام منتجب الدّين استفاده مىشود كه ، منتجب الدّين به واسطه نجيب الدّين مترجم حاضر از سيد مرتضى ، روايت مىكرده است و در عين حال بدين معنى تصريح نكرده و كار او شگفتآور است .
214 - شيخ موفق الدّين حسن بن محمّد بن حسن
وى ، به خواجهء آبى شهرت داشته و در دهكده راشده سنست رى
هامش
( 1 ) - زيرا شيخ طوسى در هنگام رحلت شيخ مفيد 29 ساله بوده و مسلما با تأييد قراين ، ابو على در آن هنگام كودك خردسال يا جوانى تازه به بلوغ رسيده بوده است . بنابراين ، بلاواسطه از مفيد روايت نكرده است و يا از قبيل اجازهاى بوده كه معمولا به خردسالان مىدادهاند - م .