تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — صفحة 18

مساهمون:

ص١٨
در خارج كتاب مرقوم است ومنقولات حنين بن إسحاق ( 1 ) ومصنفات . . . " آنگاه مؤلف از چند كتاب هندى اسم مىبرد كه از آنان نيز استفادات زياد نموده است . ومىتوان گفت در مقدمه كتاب مؤلف تقريبا از جميع كتب طبي وقرابادينى تا دوران خود مخصوصا آنچه كه در تمدن اسلامى از كتب طبي يونانيان وهنديان بوده استفاده واقتباس كامل نموده است : تشخيص أول در بيان سبب اختلاف أقوال أطباء در مناهيات وقوه وقدر شربت ادويه وشروط اخذ هر دوا وذكر درجات وانقسام قوتها باقسامه . تشخيص ثاني در ذكر صفات ادويه وبيان افعال كليه ومثابه آن وتفسير أسامي ومعاني لغاتى كه در طي انشاء اين مجموعه مزكور مىشود ودر كتب ادويه مفرده مدار عليها است . تشخيص ثالث در بيان ماهيت وخواص وكيفيت ادويه مفرده واغذيه مفرده ومركبه وذكر مصلح وبدل وقدر شربت وآنچه بدان مناسبست ، تشخيص رابع در مداواى سموم . تشخيص خامس در بيان أوزان وآنچه به آن متعلق است ودستورات منقسم است به سه قسم : قسم أول در بيان اعمالي كه متعلق به ادويه مفرده مثل شستن وسوختن ادويه وتحميص وتشويه واقسام آن وطريق آشاميدن عشبه وچوب چينى وماء الجبن ومانند آن واعمال غريبه . قسم دوم در بيان اعمالي كه متعلق است بادويه مركبه وذكر معاجين وحبوب وساير مركبات . قسم سيم در معالجات با رعايت اختصار . اين بود خلاصه از تاريخ كتب طبي ومصنفين ومؤلفين اسلامى تا دوران صاحب تحفه وشرح كتاب مزبور تا آنجا كه براي نويسنده مقدمه ميسر بود . ( 1 ) منقولات حنين بن إسحاق حنين بن إسحاق مترجم بزرگ اسلامى از نوادر روزگار ومشاهير حكماى بزرگ دوران تمدن اسلامى كه به مترجم معروف مىباشد وى رئيس دار الترجمة مأمون بوده ومىگويند نود نفر در دار الترجمة اش به كار ترجمه مىپرداخته وبا خواهر زاده‌اش حبيش بن الأعسم در كار ترجمه كتب يوناني به عربى بسيار جاهد وكوشا بوده‌اند . معروف است كه مأمون بوزن كتبي كه وى ترجمه مينموده طلامى بخشيده است مؤلفات وى بسيار متعدد مىباشند ومامن باب مثال مهترين ومعتبرترين آنها را به همان نحو كه در كتب مورخين وتذكره نويسان آمده است ذيلا مينگاريم : " كتاب المسائل وهو المدخل إلى صناعة للطب " و " كتاب العشر مقالات في امراض العين " " اختصار الكتب الستة عشر لجالينوس " " اختصار كتاب جالينوس في الأدوية المفردة " " كتاب الترياق " " كتاب وقوى الأغذية " " كتاب النبض " " كتاب الحميات " " كتاب البول " " كتاب في امتحان الأطباء " " مقاله في تولد الحصاة " " كتاب حفظ الصحة " كتب تاليف حنين مدتها مرجع طالبين طب وعاشقان اين علم در تمدن اسلامى بوده است . بعلاوة عدهء ازكتابهاى تاليفى وى بچاپ رسيده ويا آنكه توسط شارحين اروپائى ومسلمين شرح وبسط داده شده است .