الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ ) * ( سوره بنى اسرائيل ، آيه 60 ) كه رؤياى پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله را دليل بر آزمايش مردم قرار داده است ، مىنويسد : دربارهء « شجرهء ملعونه » اقوال چندى ارائه شده است . قول دوم ، نظريهء « ابن عباس » است كه گفته مراد از اين شجره ، بنى اميّه يعنى « حكم بن عاص » است و اضافه مىكند : رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در خواب ديد كه فرزندان « مروان » ، منبر او را در اختيار خود درآوردهاند و مانند بوزينگان از آن بالا مىروند . روزى كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در خانهاش با « ابو بكر » و « عمر » خلوت كرده بود ، اين خواب را براى آنها شرح داد . پس از آنكه نامبردگان از حضور رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله مرخص شدند . رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله از « حكم بن ابى العاص » شنيد كه مىگفت : پيغمبر خدا صلَّى اللَّه عليه و آله چنين خوابى ديده است ! رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله به سختى ناراحت شد و « عمر » را در افشاى اين سرّ متّهم دانست . طولى نكشيد معلوم شد كه « حكم بن ابى العاص » استراق سمع نموده است ؛ براى همين پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله او را تبعيد كرد ( تا آنجا كه گفته است ) مؤيد آنچه اظهار شد ، گفتهء « عايشه » است كه خطاب به « مروان » مىگفت : هنوز تو در صلب پدرت بودى كه خداى تعالى پدرت را لعنت كرد . بنابراين تو پارهء تن كسى هستى كه خدا او را لعنت كرده است .
[ سيوطى در الدّر المنثور ] ذيل تفسير آيهء * ( وَما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا . . . ) * ( سوره اسراء ، آيه 60 ) مىگويد : « ابن ابى حاتم » از « ابن عمر » روايت مىكند كه پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : در رؤيا ديدم فرزندان « حكم بن ابى العاص » بر منبرها همانند ميمونها بالا مىروند و خداى تعالى هم در اين رابطه آيه * ( وَما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا . . . ) * را نازل فرمود و منظور از شجرهء ملعونه كه در اين آيه آمده است ، « حكم » و فرزندان اوست .
« سيوطى » بار ديگر مىگويد : « ابن مردويه » به سند خود ، از « عايشه » نقل مىكند كه وى خطاب به « مروان بن حكم » ، گفت : از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله شنيدم كه به
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 305
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص٣٠٥