نظر من متهم است و به او بدگمانم ، اگر همان كسى باشد كه من احتمال مىدهم ، خداى تعالى از همه سختتر از او انتقام مىگيرد و او را شكنجه مىكند ، و اگر كسى كه مظنون من است و مرتكب چنين كارى نشده است ، دوست ندارم كه بىگناهى در اين رابطه كشته شود . همين كه سخنان امام حسن عليه السلام به پايان رسيد ، به ديار ابدى و ديدار حق شتافت .
[ صواعق محرقه ابن حجر ص 83 ] مىنويسد : علت رحلت امام حسن مجتبى عليه السلام اين بود كه همسرش « جعده » دختر « اشعث بن قيس كندى » بنا به دسيسهء « يزيد » تصميم گرفت تا امام حسن عليه السلام را بوسيلهء سم از پاى درآورد و در نتيجهء مسموم شدن آن حضرت بدست وى « يزيد » او را به همسرى خويش نامزد كند و براى اطمينان خاطر او مبلغ صد هزار درهم به وى داد . « جعده » به دستورى كه از ناحيهء « يزيد » داشت ، امام حسن عليه السلام را مسموم ساخت . امام حسن عليه السلام مدت چهل شبانه روز بيمار بود . و همين كه امام حسن عليه السلام از دنيا رحلت كرد ، كسى را به سوى « يزيد » گسيل داشت تا به وعدهاى كه به وى داده است ، وفا كند ! « يزيد » پيغام داد :
ما راضى نبوديم كه با وى چنان معاملهاى انجام بدهى ، چگونه حاضر خواهيم شد كه خود را بدست تو گرفتار بسازيم ! « ابن حجر » گفته است : مسموميت و شهادت امام حسن عليه السلام قابل خدشه نيست چرا كه جمعى از متقدّمان مانند : « قتادة » و « ابو بكر بن حفص » و از متأخران :
« زين عراقى » در مقدمه « شرح القريب » ، به اين مسئله اعتراف كردهاند . ( تا آنجا كه گفته است ) برادران امام حسن عليه السلام كوشش مىكردند تا نام قاتل را ، امام حسن عليه السلام بگويد ، ولى ايشان آن شخص را معرفى نكرد و فرمود : اگر همان كسى باشد كه من به او گمان دارم ، خداى تعالى سختتر از شما ، از وى انتقام مىگيرد ، و اگر كسى كه مظنون من است ، مرتكب چنين كارى نشده است ، دوست ندارم كه بىگناهى را در اين رابطه بكشيد .
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 215
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص٢١٥