چيره شد و مسجدى بر در غار آنان بنيان كرد ، خالى از اجمال نبوده است . ممكن است بگوئيم كه مراد از مسلمان در اين حديث ، آئين ابراهيم عليه السّلام باشد ، چنان كه خدا فرموده است : * ( مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ ) * ؛ از آئين پدرتان ابراهيم پيروى كنيد اوست كه شما را مسلمان ناميده است . ( 1 )
هامش
( 1 ) ممكن است چنين توجيه كرد كه در شهر « افسوس » دو تن پادشاه ، يكى يهودى و ديگرى نصرانى حكومت مىكرد . هنگامى كه دين عيسى عليه السّلام در آن شهر پرچم عيسوى خود را به اهتزاز درآورد و مردم آئين آن را پذيرفتند و تسليم فرمان عيسى شدند ، آنها را بدليل تسليم شدن ، « مسلمان » ناميدند . بنابراين ، مراد از شاه مسلمان ، همان پادشاهى بوده باشد كه دين عيسى را پذيرفته و مسلمان شده بود و مراد از غير مسلمان ، پادشاه يهودى بوده باشد كه به آئين تهوّد باقى مانده و تسليم فرمان عيسى عليه السّلام نشده بود . ( مترجم )