بخوابان و از آن فرود آى . شتر را خوابانيدم و از روى آن پياده شدم . مردى كه در آنجا حضور داشت گفت : تمام قرآن را از آغاز تا انجام تلاوت كردهام كلمه « اخ اخ » را در آن نيافتهام . « سعد » به « معاوية » گفت : اكنون كه مرا به سخن گفتن وادار مىكنى ، حال مىگويم از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله شنيدم كه فرمود :
« علىّ مع الحقّ و الحقّ مع على حيث كان » ، « معاوية » گفت : چه كسى اين حديث را از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله شنيده است . « سعد » گفت : اين حديث را رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در خانه « امّ سلمه » بيان فرموده است . « معاوية » كسى را فرستاد تا چگونگى آن را از « ام سلمه » جويا شد .
« ام سلمه » پاسخ داد : آرى ! اين حديث را پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله در خانه من ، فرموده است . آن مرد به « سعد » گفت : از آغاز عمرم تا به حال اين گونه كه امروز دچار ملامت و سرزنش قرار گرفتم ، به بند ملامت و سرزنش دچار نشده بودم ! « سعد » گفت : چگونه و چرا ؟ در پاسخ گفت : اگر اين حديث را از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله شنيده بودم تا هنگام مرگ ، خدمتكارى على عليه السّلام را به عهده مىگرفتم .
« هيثمى » گفته است كه اين حديث را « بزّاز » هم روايت كرده است .
مؤلف گويد : كلمه « اخ اخ » ( به كسر همزه و سكون خاى نقطهدار ) كنايه از صدائى است كه براى خوابانيدن شتر به كار مىبرند و ممكن است در حديث سقطى اتفاق افتاده باشد كه بجاى « فقال لبعيرى » در اصل حديث ، « قال اللَّه لبعيرى اخ اخ » باشد كه كنايه از مانند اينكه خدا به من فرمود : شترت را بخوابان و حقيقت را بازگو كن . اين بود كه شترم را خوابانيدم و دليل بر عبارت « قال اللَّه » آن است كه آن مرد گفت : از آغاز قرآن تا آخر آن را تلاوت كردهام و چنين كلمهاى را نديدهام . و همانطور كه در پرانتز آوردم مراد از « فلان كس » در آغاز حديث « معاوية بن ابى سفيان » است و مقصود « معاويه » كه « سعد » ما را كمك نكرده است ، اشاره به جنگ « صفّين » دارد كه « سعد » در آن جنگ شركت نكرده و از هر دو لشكر ، على عليه السّلام و « معاوية » خود را كنار كشيد ! ( نه به « معاوية » كمك كرد و نه به على عليه السّلام )
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 347
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص٣٤٧