متصرف است ، آن هم با اختلاف تعبيرهايى كه در معناى آخرى شده است .
و هويدا است كه لفظ « من بعدى » با معناى محب ، يا صديق ، يا ناصر هم تناسبى ندارد بلكه كلمهء مزبور با معانى محبّ ، صديق و ناصر ، منافات و نارسائى هم دارد ؛ به دليل آنكه علاقهمندى حضرت على عليه السّلام به مسلمانان ، يا رفيق بودن با آنها و يا جانبدارى از آنها ، منحصر به زمان پس از رحلت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نمىباشد ، بلكه حضرت على عليه السّلام پيش از رحلت رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله ، نسبت به مسلمانان علاقهمند بود و با صداقت هر چه تمامتر با آنان رفتار مىكرد و از هيچگونه يارى و كمك به آنها دريغ نمىداشت ؛ اين است كه مراد از لفظ « ولىّ » در حديث شريف ، معناى ديگرى است كه همان مالك امر ، يا اولى به تصرف ، يا متصرّف در امور و شئون مسلمانان مىباشد . و انحصار لفظ « ولىّ » به معناى اخير ، بدان دليل است كه اين معنى با كلمهء
« من بعدى » تناسب محكم و استوارى دارد و اين استوارى حاكى از آن است كه معناى اخير از ميان معانى ديگر ، متعيّن براى لفظ ولىّ خواهد بود كه از آن تعبير به امام و خليفه مىشود و اين معنى از نظر هر انسان با انصافى ، آشكار و واضح است .
پيش از اين گفتيم ما با توجه به حديث
« على وليّكم من بعدى » استدلال مىكنيم كه حضرت على عليه السّلام خليفهء بلافصل رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله است . برخى از علماى اهل سنّت براى ردّ استدلال ما ، مطالب ضعيف و بىپايهاى را بيان كردهاند از جمله مىگويند : ما هم مىپذيريم كه على عليه السّلام ، مالك أمر يا اولى بتصرّف در امور مسلمانان و يا متصرف در شئون آنهاست ، ليكن اين اولويت ، پس از « عثمان » و در رابطه با خلافت خود آن حضرت خواهد بود ! به جان خودم سوگند ، هر گاه انسان بىطرفى به فرمودهء رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله توجه كند ، از ظاهر بيان شريف پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله بدست مىآورد كه ولايت آن حضرت پس از رحلت رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله است و فاصلهاى در كار نمىباشد . و عرف
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 189
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص١٨٩