پيش از اين اشاره شد كه گروهى از مسلمانان پس از رحلت پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله مرتد شدند و نصوصى كه دليل بر ارتداد آنهاست ، بسيار است و ما به پارهاى از طرق آنها اشاره مىكنيم و در اين رابطه به رواياتى كه مؤلفان « صحاح » در كتابهاى خود آوردهاند ، اكتفا مىنمائيم و به نقل روايات ديگر كه مؤلفان ديگر به آن پرداختهاند نمىپردازيم .
« بخارى » در كتاب « صحيح » خود ، در كتاب « آغاز آفرينش » در باب قول خداى تعالى * ( وَاتَّخَذَ الله إِبْراهِيمَ خَلِيلًا ) * ، به سند خود ، از « ابن عباس » نقل كرده است كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله خطاب به اصحاب فرمود : روز جزا كه فرا مىرسد ، شما در حالى وارد محشر مىشويد كه پا برهنه و بىلباس و واماندهء از هر گونه پيوند و تبار هستيد و براى تأييد بيان خويش از اين آيه استفاده كرد * ( كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُه وَعْداً عَلَيْنا ، إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ ) * ؛ آنچنان كه در آغاز آفرينش شما را برهنه و واماندهء از هر گونه پيوندى بوجود آورديم ، در سراى ديگر هم شما را واماندهء از همه چيز زنده خواهيم كرد و اين تعهّدى بوده كه ما بر خويش مقرّر داشتيم و بدون شك و شبهه به اراده خويش عمل خواهيم كرد . و اضافه فرمود : نخستين كسى كه در روز جزا جامه بر اندام او پوشيده مىشود و از برهنگى رهائى پيدا مىكند ، حضرت ابراهيم عليه السّلام است . و همان زمان ، گروهى از اصحاب من بسوى اصحاب شمال ، سوق داده مىشوند و از آنجا كه علاقهمند به اصحاب خود مىباشم « اصحابى اصحابى » مىگويم ، آنگاه خداى تعالى در پاسخ من ، مىفرمايد : اينان كه در رديف اصحاب شمال و بد كرداران قرار مىگيرند ، از كسانى مىباشند كه به مجرديكه ارتحال شما پيش آمد ، بلافاصله مرتد شده و به روش پيشينيان برگشتند و از آنها پيروى كردند . و من در آن هنگام همان سخنى را به عرض مىرسانم كه بندهء نيكو كار ، عيسى بن مريم عليهما السّلام ، به عرض رسانيد : * ( وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً ما دُمْتُ فِيهِمْ ) * تا آنجا كه فرموده است * ( الْحَكِيمُ ) * .
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 166
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص١٦٦