به مغرب فرو شوند . و از پس آن ديگر بار از مشرق برآيند و به مغرب فرو شوند ، و آن گه رستخيز برخيزد .
و خداى عزّ و جلّ مر اين آسمانها را بشش روز آفريدست از روزهاى آن جهان ، و هر روزى بشمار اين جهان هزار سال باشد و اين آنست كه خداى عزّ و جلّ گفت :
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوبٍ
. « 1 » و نيز گفت :
وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ
. « 2 » پس اوّل چون خواست كه اين جهان را بيافريند اوّل آب را بيافريد ، و آن آب موج بزد و از آن موج دود برآمد ، و خداى عزّ و جلّ از آن دود اين آسمانها را بيافريد ، چنان كه گفت :
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ
. « 3 » پس آن گه اين زمين را بر روى آن آب باز كشيد چنان كه او خواست . پس اين زمين چنان بود و همى جنبيد و هيچ كس برو نتوانستى بودن . پس خداى عزّ و جلّ مرين كوهها را بيافريد تا زمين را قرار بداشت . پس اين زمين مرده بود و از آنجا هيچ نبات بر نمىآمد و خداى عزّ و جلّ اين زمين را زنده گردانيد چنان كه هر سالى نو گردد .
و اين آنست كه خداى عزّ و جلّ گفت :
وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها وَ أَخْرَجْنا مِنْها حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ
. « 4 » و اين زمينها نيز هفت زمين است . و بدين اندر اختلاف كردهاند گروهى گويند اين هفت زمين طبقها است هم بر مثال آسمان . و روايت كنند از رسول صلّى اللَّه عليه كه ازو پرسيدند كه به زير ما اندر هيچ زمين هست و خلقان هستند ؟ او گفت : بلى هست به زير ما اندر زمين هست و خلقان
هامش
( 1 ) ق 38
( 2 ) الحج 47
( 3 ) فصّلت 11
( 4 ) يس 23