اخلاقى ، تاريخي ، واعتقادي را مورد توجه قرار داده است .
ديوان امام علي عليه السّلام هم از اين مطلب كلى جدا نيست ، اما متأسفانه آن توجهى كه به نهج البلاغة شده به ديوان نشده است اگرچه مطالب آنحضرت فراوان وكلمات آنحضرت هم بطور مفصل تا بيش از بيست جلد جمعآورى شده است « 1 » ، اما روى ديوان كم كار شده است .
در حدود سى نسخه از ديوان وشرح آنرا در كتابخانههاى عمومى مشهد وقم ديدم . آغاز جمعآورى اشعار به نام امام علي عليه السّلام به قرن چهارم ( يكهزار سال پيش ) منتهى مىشود .
صاحب الذريعة مىنويسد : « قديمىترين نسخه از ابن أحمد عبد العزيز جلودي متوفاى سال 332 بنام « شعر علي عليه السّلام » است . . .
« تاكنون هفده نفر ديوان را جمعآورى يا شرح كردهاند . . . به زبان لاتينى ( انگليسى ) طبع ليدن هم شرح دارد . . . » « 2 »
بارى در طول اين يكهزار سال هركس به سليقه خود مطالبى كه به آنحضرت در تاريخ منسوب ودر قالب شعر بوده جمعآورى كرده است .
يكدوره تاريخ إسلام را بررسى كردن ومطالب مناسب را جمعآورى نمودن وبعد بترتيب حروف « الفبا » تنظيم كردن كار مشكلى است در عين حال اين كار را عدهاى تعقيب كردهاند وتا آنجا كه نتيجة گرفتم بيشترين زحمت مربوط به قطب الدين بوده است .
مرحوم قطب الدين كيدرى سه كتاب درباره ديوان امام عليه السّلام عرضه كرده كه با هم از نظر مطلب ونام تفاوت دارد :
يك نسخه حدود 500 شعر دارد ، نسخهء ديگر حدود 900 عدد ونسخه سوم حدود 1700 بيت .
هامش
( 1 ) - روضات الجنّات جلد پنجم صفحه 171
( 2 ) - الذريعة إلى تصانيف الشيعة ج 9 صفحات 102 - 101