كه :
أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ
« 1 »
همچنين اين فرموده خداوند كه :
وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
« 2 »
تصديق عقلى [ يا ] به نحو اجمالى است ؛ يعنى تصديق مخبر صادق بر وجه كلى - مانند تصديق آنچه كه پيامبر ( ص ) آورده است يا به سبب امرى خارجى نظير آيه و معجزه است ، يا به دليل اطمينان نفس و آرامش وجدانى است . يا اينكه تصديق عقلى به نحو تفصيلى است كه يعنى تصديق آحاد اخبار صادق درباره مبدا ، معاد ، و امور ما بين انها نظير حسنات ، سيئات و مواردى كه تفصيلا بر انها مترتب مىشوند .
اين نحوه تصديق موجب عبوديت و انجام دادن اعمال صالح مىشود ؛ بدون اينكه اين موارد را نزد معبود بيابد . ازاينرو هنوز ايمان وارد قلب انها نشده است ؛ زيرا هنوز قلب انها حيات ندارد . ولى وقتى كه عقل ايمانى مدرك حقايق در ايجاد اعمال صالح بر نفس اثر گذاشت ، براى وى در مرتبه نفس قلبى متولد مىشود كه با ان مقام « و ان لم تكن تراه فانه يراك » حاصل مىشود .
در نتيجه عابد حضور خود ، عبادت خويش ، و همه اشياء و اعمال را نزد معبود درمىيابد .
بطن چهارم [ روح انسان ]
اين بطن مرتبه روح انسان است كه يعنى حصول اطمينان از حضور حق و مقام « اعبد ربك كانك تراه » . زبان اين مرتبه نيز اين فرموده خداوند است كه :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا
« 3 »
فرق بين قلب و روح نيز اين است كه استحضار عقايد و نورانى شدن نفس
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) : 43 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) : 25 .
( 3 ) . نساء ( 4 ) : 136 .