در آن روز كه انسان از برادر خود مىگريزد ، و از مادر و پدرش و زن و فرزندانش
و ساير آيات ديگرى كه بر موارد نامبرده دلالت مىنمايند .
اما اينكه اين حشر به صورت حبس و تقييد است ، منظور از ان ، خارج ساختن انان از برزخ با همان بدن برزخى انان است . به طورى كه اهل عالم ( ملك ) انان را با حواس خود ، مىبينند ( و حس مىكنند ) ؛ بدون آنكه در وضعيت برزخى انان دخل و تصرفى داشته باشند . درست مانند مولاى ما ، حشمت اللّه « 2 » ، كه جن و شياطين را تحت كنترل خود درآورد و انان را از برزخ عالم به ملك اورد تا چنانكه قران فرموده است :
يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ
« 3 »
آنها هرچه سليمان مىخواست برايش درست مىكردند : معبدها ، تمثالها
مقيد ساختن روح هاروت و ماروت در ملك نيز به همين صورت است كه به خاطر آزمودن انان در زمينه رفع نيازمندىهاى اهل عالم بود ؛ البته با در نظر گرفتن اين نكته كه انان ( مردم ) قدرت تصرف در برزخ را نداشتند و نيز براى آزمودن اين امر آمدند كه ايا مردم مطيع و پارسا هستند يا عصيانگر و روگردان .
مطلب سوم [ درباره اين فرموده خداوند است كه : « أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَ لَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً »
]
اين مطلب درباره اين فرموده خداوند است كه :
« أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَ لَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً »
بايد دانست كه اشقيا به خاطر جهل نسبت به مقامات انبيا ( ع ) ، انان را تكذيب مىكنند . درحالىكه انان آيات و نشانههاى خداوند هستند ، و اشقيا به انبيا مىگويند :
إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا
« 4 »
هامش
( 2 ) . منظور حضرت سليمان ( ع ) است .
( 3 ) . سبأ ( 36 ) : 13 .
( 4 ) . ابراهيم ( 14 ) : 10 .