خداوند متعال در سوره نمل فرموده است :
وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ
« 1 »
و هنگامى كه فرمان عذاب آنها رسد جنبندهاى را از زمين براى آنها خارج مىكنيم كه با آنان تكلم مىكند كه مردم به آيات ما ايمانه نمىآورند .
در اين آيه چند مطلب ، قابل بحث است :
[ در آيه وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ
« 1 » چند مطلب ، قابل بحث است ]
مطلب يكم : قول خداوند
قول نيز مانند كلام ، به معناى اسمى ان عبارت است از ظهور آنچه در غيب نهان است . اين است كه گفته مىشود :
ان الكلام لفي الفؤاد و انما * جعل اللسان على الفؤاد دليلا « 2 »
اصل كلام در قلب است . با اين حال زبان به عنوان راهنماى قلب تعيين شده است .
پس « قول » خداوند ، ظهور و مشيت او است و « قول حق » او ظهور ثابت وى است . به طورى كه مىتوان گفت كه خداوند عبارت است از ظهور اسما و صفات خويش چنانكه گفته شد عين ذات او هستند . پس خداوند تعالى واجب است و مشيت و قول وى حق ثابت هستند .
هامش
( 1 ) . نمل ( 27 ) : 82 .
( 2 ) . متشابه القرآن ، ج 2 ، ص 132 .