( 1094 ) محمّد بن فرات از جعفر و او از پدرش نقل كرد ؛ عبد اللَّه بن عبّاس مفسّر مشهور قرآن در تفسير آيه كريمه فوق بيان كرد ؛
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها
يعنى رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله كه شمس و آفتاب در بين مردم است .
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها
يعنى على بن ابى طالب عليه السّلام كه قمر و مهتاب در كنار خورشيد است .
وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها
منظور از ( النّهار ) در آيه شريفه حسن و حسين عليهما السّلام هستند .
وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها
يعنى بنى اميّه كه شب تاريك و ظلمانى هستند و در ظلمات جهل و گمراهى ماندند . « 1 » [ 200 ]
إِذِ انْبَعَثَ أَشْقاها
( شمس / 12 ) آن گاه كه شقىترين آنان به پا خاست .
( 1096 ) مسلم اعور از حجيّة بن عدىّ حكايت كرد ؛ على بن ابى طالب عليه السّلام گفت : روزى رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله فرمود : يا على عليه السّلام ! شقىترين اوّلين چه كسى بود ؟
گفتم : آن كس كه شتر صالح را از پاى درآورد . او اوّلين شقى عالم است ، سپس فرمود ؛ آيا مىدانى شقىترين آخرين كيست ؟
گفتم : يا رسول اللَّه ! بيان فرماييد تا بدانم كيست .
فرمود : آن كسى كه با شمشير فرق سرت را بشكافد او شقىترين آخرين است .
مثل كشنده شتر صالح عليه السّلام كه شقىترين اولين بود . « 2 »
هامش
( 1 ) روايت 1095 / شواهد التنزيل از طريق سفيان ثورى از منصور از مجاهد از ابن عباس ، شبيه همين روايت بدون هيچ تغييرى نقل شده است .
( 2 ) روايت 1097 / شواهد التنزيل ، از قول زيد بن اسلم از نباتة بن اسد از على عليه السّلام از رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله با همين مضمون و عبارت نقل شده است .
روايت 1098 / شواهد التنزيل ، از طريق عمر بن صهيب از پدرش از رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله در همين معنى روايت شده جز اين كه در آخر روايت ذكر كرده است ، على عليه السّلام به اهل عراق گفت : اى اهل عراق ! به خدا سوگند ، دوست دارم كه شقىترين شما برخيزد و محاسنم را با خونم رنگين نمايد .
- روايت رقم 1103 / شواهد التنزيل ، در همين معنى است .
- و روايت رقم 1104 / شواهد التنزيل ، از عمّار ياسر با همين مضمون نقل شد .
- و همچنين - روايت رقم 1108 / شواهد التنزيل ، از ضحّاك بن مزاحم از رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله به همين مضمون نقل كرد .