به نام خداوند بخشايندهء مهربان
پروردگارا ، بر ما رحمت خويش بگستر و كار ما را به سامان آور . « 1 » امير سيد امام اجل كبير ، صدر الدين ابو الحسن على ، فرزند سيد اجل امام شهيد ، ابو الفوارس ناصر بن على حسينى - كه خدايش بيامرزاد - در كتاب خود ، كه آن را زبدة التواريخ ناميده ، از اخبار شاهان و اميران سلجوقى سخن كرده است .
سخن از آنكه نخستين كس از ايشان كه به اسلام درآمد ، يقاق « 2 » بود
يقاق در لغت تركى كمان آهنين را گويند ، و يقاق مردى دلير بود و خداوند راى و تدبير . شاه تركان ، نامش يبغو « 3 » ، مهار خويش در كف او نهاده ، از چراغ راى و تدبيرش روشنى مىگرفت .
هامش
( 1 ) . سورهء كهف ، آيهء 10 ؛ اينجا و هر جاى ديگرى كه آيتى از قرآن آمده ، از ترجمهء آقاى بهاء الدين خرّمشاهى ( چاپ سوم ، نشر جامى و نيلوفر ، تهران 1376 ) استفاده شده است - مترجم فارسى .
( 2 ) . يقاق ، نام سركردهء سلجوقيان است كه به صور گوناگون به ما رسيده است ؛ ابن اثير ( 9 / 162 ) مىگويد كه « تقاق » ، به معناى كمان آهنين است . ابن عبرى ( 1 / 292 ) چنين مىآورد : تقاق است كه به جهت زورمنديش به وى لقب تيمور ياليق ، به معناى تير آهنين ، دادند . در ابن خلّكان ( وفيات الاعيان 3 / 224 و 229 ) دقاق است ، و در ابن وردى ( 1 / 481 ) ، تقاق .
( 3 ) . يبغو ، نزد تركان غربى لقب سلطان بزرگ است ( فرهنگ تركى كهن ، ص 222 و 223 و 249 ) . بنابه افسانههاى اويغورى ، يبغو على ، شاه تركان اويغورى ( ميرهوند ، ص 450 ) و در سدهء دهم ميلادى فرمانرواى يانغى كنت ، يكى از سه شهر تركنشين آسياى مركزى ( دوتاى ديگر : جند و خوار ) ، بوده است . اما يبغو على در اينجا