ديباچهء دكتر محمد اقبال
كتاب حاضر متن يك نسخهء خطى بىهمتاست كه در موزهء بريتانيا نگاهدارى مىشود و دربردارندهء تاريخ سلجوقيان ايران از آغاز تا سقوط ايشان است . عنوان اين اثر ، آنسان كه در صفحهء نخست اين نسخه آمده ، اخبار الدولة السلجوقيه است اما در آغاز متن به صورت زبدة التواريخ مىآيد . ريو نيز آن را در كتاب فهرست نسخ خطى عربى موجود در موزهء بريتانيا زير همين عنوان آورده است .
اهميت اين اثر را پروفسور م . ث . هوتسما در اوايل سال 1886 ميلادى در مقدمهء خود بر تاريخ سلجوقيان كرمان « 1 » و نيز در ديباچهء تاريخ سلجوقيان عراق « 2 » خاطرنشان كرد . سال بعد ، بارون ويكتور فون روزن گزيدهاى از آن را كه به جنگ الب ارسلان و امپراتور روم ، رومانوس ، مربوط بود ، در مجلهء زاپيسكى ، ارگان انجمن سلطنتى باستانشناسى روسيه منتشر كرد . اين گزيده با ترجمهء روسى اثر و بررسى كتاب و مؤلف آن همراه است .
اما جامعترين مقدمه را بر اين كتاب ، دكتر كارل زوسهايم زير عنوان « بررسىهايى دربارهء تأليفى كه در موزهء بريتانيا در لندن دربارهء سالشمارى امپراتورى سلجوقيان نگه دارى مىشود » « 3 » نگاشته و در آن محتويات اين سالشمار را مورد بررسى دقيق و مشروح قرار داده است . از آنجا كه اين مقدمه در هند عموما شناخته شده نيست ، و افزون بر آن به زبان آلمانى نگاشته شده است - كه در اين كشور معمولا كسى آن را نمىداند - تصور مىكنم كه بهترين مقدمه براى تصحيح من از اين كتاب آن است كه چكيدهاى از نتايج تحقيقات دكتر زوسهايم را در سطور ذيل به دست دهم .
هامش
( 1 ) .Histoire des Seljoucides du Kerman , Leiden , 1886 , PP . IX - X .( 2 ) .Histoire des Seljoucides de L'Iraq , Leiden , 1889 , PP . XXXV - XXXVI .( 3 ) .Prolegomena zueiner Ausgabe der im Britischen Museum Zu London Verwahrten Chronik des Seld Schuqischen Reiches , Published by O . Harrassowitz , Leipzig , 1911 .