اينانج « 1 » داد ، كه هم به روزگار سلطان مسعود بر اين شهر فرمان مىراند ، و در موصل و ديار بكر و خلاط و ديگر بلاد از بهرش خطبه كردند .
سخن از پيشامدهاى بغداد پس از مرگ سلطان مسعود
سلطان مسعود چون به امام المقتفى لأمر اللّه رسيده بود ، از او عهد و پيمانها گرفته بود كه غلامان ترك نخرد ، و او هم اين پيمان سپرده بود . اما در اين زمان از ياران سلطان در بغداد تباهىها سر مىزد كه المقتفى لأمر اللّه با بيشتر آنها همداستان نبود و بسيار مىشد كه ايشان را نهى مىكرد و سودى نمىداشت ، و منعشان مىنمود و بهرى نمىبرد . جانشين سلطان هم در بغداد مسعود بلالى خادم بود ؛ مردى كمخرد و كوتهانديش ، سستدين « * » و بىخير و زيانرسان ، كه تكيه بر احوالى داشت اغلب نامشروع « * » و دور از رسوم معهود سياست ، و آماجش از اين كارها آن بود كه امام المقتفى لأمر اللّه را دچار وحشت سازد .
در اين ميان از ديوان عزيز پياپى به سلطان مسعود نامهها مىرفت در شكايت از او ، كه گاه سلطان او را از كارش بازمىداشت و گاه دست ازو بازمىداشت . بدينسان امام المقتفى لأمر اللّه را در دل وحشت آمد و از كين لبريز گشت ، و پس از مرگ سلطان آماده شد كه بيگانگان از بغداد براند . او بر سر مماليك خويش ، كه برخى رومى و گروهى ارمنى بودند ، اميرانى برگماشت و هر كرانى از عراق به يكى از ايشان وانهاد . « 2 » مسعود بلالى از بغداد گريخت « 3 » و گروهى گرد كرد و آهنگ بغداد نمود ، اما وزير عون الدين يحيى بن هبيره به جانب او شد و بر وى شكست آورد .
پس از چندى مسعود گروهى ديگر فراهم آورد و آهنگ حلّه كرد ، كه ديگربار وزير عون الدين به جانب او رفت و وى را شكست داد . مسعود گريزان تا به لحف رفت و چندى در آنجا بماند . « 4 »
هامش
( 1 ) . خدايگان رى ، اينانج خان ( بك ) ، غلام سلطان مسعود بود . او به سال 564 ه به قتل آمد . ابن اثير 11 / 130 و بندارى 303 .
( * ) در متن مصحّح دكتر نور الدين معادل عربى عبارات ميان دو ستاره از قلم افتاده است - مترجم فارسى .
( 2 ) . درخصوص اين مماليك ، نك . به : بندارى 236 - 235 .
( 3 ) . مسعود بلالى بىدرنگ پس از مرگ سلطان مسعود در رجب سال 547 ه از بغداد گريخت ، و به تكريت رفت . ابن اثير 11 / 60 .
( 4 ) . اين نبرد در ذى القعدهء سال 547 ه رخ داد . سپاهيان خليفه حلّه ، كوفه و واسط را تصرف كردند و تقريبا