كرد ، استخراج نمود و كشف كرد و بيرون آورد آنچه را كه در آن بود .
و « بعثر الحوض » يعنى حوض را خراب كرد و زير و رو نمود و مقصود هنگام مرگ يا هنگام بعث و قيامت است .
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
آن وقت هر شخصى به هر چه مقدّم و مؤخّر انجام داده همه را بداند .
اين عبارت در اوّل سورهى تكوير گذشت و معناى تقديم و تأخير در سورهى قيامت ضمن تفسير قول خدا :
« يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ »
گذشت .
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
اى انسان چه باعث شد كه به خداى بزرگوار خود مغرور گشتى توصيف لفظ « ربّ » به « كريم » تحكّم و استهزاست .
چون انسانهايى كه به خداى تعالى مغرور هستند مىگويند :
خداى تعالى كريم است ، ولى اى انسان تو طبق آنچه كه كرم خدا اقتضا مىكرد و به موجب كرم الهى استحقاق آن را داشتى عمل نكردى ، يا منظور القاى دليل و حجّت غرور انسان است .
گويى كه فرموده باشد : تو را جز كرم خدا مغرور نكرد و مقصود اين است كه تو كارى نكردى كه لايق كرم او باشى تا كرم الهى شامل تو نيز بشود .
الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ
هر آنچه كه انسان در معاش و معادش به آن احتياج دارد خداى تعالى آفريد .
فَعَدَلَكَ
پس ( انسان ) را در بدن و نفست معتدل قرار داد و قامت تو را آنچنان بلند قرار نداده كه تحصيل خوردنى ، نوشيدنى ، لباس