جهت كه مخلوق هستند نمىبينى و چون قوام مخلوق از آن جهت كه مخلوق است به خالق مىباشد ، بلكه مخلوق از آن حيثيّت شيئيّت و انانيّتى جز شيئيّت و انانيّت خالق چيزى نيست پس در نظر تو جز اسم اللّه كه خالق است چيزى وجود ندارد و چون ظهور خالقيّت خداى تعالى و اتقان صنع و دقايق حكمتش و نيكويى صانع بودن او به وسيلهى آفرينش انسان و سير مقام كمالىاش در خلقت يا در امر و خلق او به پستترين موادّ انسان به طريق سير معكوس است « 1 » .
سورهى القدر
در اين سوره مؤلّف گرانقدر ضمن ارايهى تفسير و تحقيق مبسوطى از شب قدر مرقوم فرمودهاند : در اخبار زيادى از طريق خاصّه آمده است :
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در خواب ديد كه بنى اميّه بر منبر او بالا مىروند و مردم را از راه راست به عقب برمىگردانند و گمراه مىكنند ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ناراحت و اندوهناك شد ، پس جبرئيل هبوط كرد و عرض كرد يا رسول الله چه شده كه تو را ناراحت و اندوهناك مىبينم ؟
فرمود : يا جبرئيل ، من در خواب ديدم كه بنى اميّه در همين شب بعد از من بر منبرم بالا مىروند و مردم را گمراه مىكنند ، پس جبرئيل گفت : سوگند به خدايى كه تو را به حقّ به رسالت مبعوث نمود من بر اين قضيّه مطّلع نشدم ، پس به آسمان عروج كرد و درنگ نكرد تا آيهاى از قرآن آورد تا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله با آن انس بگيرد و گفت :
أَ فَرَأَيْتَ إِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنِينَ ثُمَّ جاءَهُمْ ما كانُوا يُوعَدُونَ ما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يُمَتَّعُونَ
و اين آيه را نازل كرد :
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ ، لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ
خداى تعالى شب قدر را براى پيامبرش بهتر از يكهزار ماه ملك بنى اميّه قرار داده است .
روايت شده است كه بعضى به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفتند : مردى از بنى اسرائيل هزار ماه در راه خدا بر گردنش سلاح انداخته و حمل كرده است ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از
هامش
( 1 ) صفحهى 585 همين جلد .