و امّا لفظ « ان يشاء اللّه » را مفعول « تشاءون » قرار دادن بر حسب ظاهر بعيد است ، اگر چه بر حسب نظر دقيق صحيح باشد ، زيرا هر چيزى كه بندگان مىخواهند با مشيّت خدا متقوّم و متحقّق است ، بلكه آن عين مشيّت خداست كه بر حسب اضافه محدود به حدود ممكنات شده است ، در تفسير قول خداى تعالى
« وَ لكِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يُرِيدُ »
از سورهى بقره بيان وافى و مفصّل دربارهى اين مطلب گذشت كه مشيّت خدا و ارادهى او عين مشيّت بندگان و ارادهى آنانست بدون آنكه جبر و تسخير و قهرى لازم بيايد » .
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً
پس چون خدا عالم به دقايق صنع و مصالح مصنوع است ، مشيّت خويش را عين مشيّت بندگان قرار داده است .
حَكِيماً
به اندازهاى حكيم و لطيف است كه در اين كار لطفى قرار داده كه هيچ كس آن را درك نمىكند ، بلكه همه ضدّ آن را توهم مىكنند و مىگويند : خداوند امور بندگان و افعالشان را به خودشان واگذار نموده است .
يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ
هر كس را كه دوست دارد و از او راضى است در دايرهى رحمت خويش قرار مىدهد .
وَ الظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً
و براى ستمگران عذاب دردناكى آماده كرده است .