هستند كه در دنيا او را به پايينترين مرتبهى نفس مىكشانند كه آن همان صورت جهنّم آخرت است و نيز به سوى عمل قبيح و زشت مىكشانند كه از آثار شعلههاى جهنّم است .
و اين سلسلهها در دنيا از نظرهاى حسّى پنهانست ، اگر چه براى اهل ملكوت با نظرهاى ملكوتى مشهودست و لكن در آخرت بنا بر تجسّم اعمال ظاهر و آشكارست و موجب سلسلههاى و زنجيرهاى ديگر اخروى مىگردد .
بنا بر آنكه در آخرت عملها پاداش مناسب خود را دارند و همهى اعمال از آن جهت كه نفس زشتى و سنگينى از آنها كسب مىكند غل و زنجيرهايى براى نفس مىشوند كه از نظرهاى دنيوى پنهان و براى نظرهاى اخروى آشكارست .
و اگر حركتها و سكونها از قسم اخير باشد ، سبب رها شدن از زنجيرها و سلسلهها مىشود و سبب خروج او از جهنّم نفس و صعود و ترقّى او بر پلّههاى انسانيّت به سوى اعلى عليّين و قرب پروردگار عالميان مىشود .
به عبارت ديگر : انسان پس از بلوغ هر كارى كه انجام مىدهد يا به سبب امر آمر الهى است ، بدون شراكت نفس و امر نفس ، يا با شراكت نفس است ، يا با امر نفس انجام مىگيرد بدون آنكه پروردگارش و امر پروردگارش در آن دخالت داشته باشد .
اگر از قسم اوّل ( بدون شراكت نفس ) باشد سبب رهايى و نجات او مىشود و فعل او از چيزهايى مىشود كه موجب قرب الهى مىگردد از قبيل واجبات ، فرائض و اگر از قسم دوّم باشد كه نفس در انجام كار با امر خدا شراكت دارد ، در آن صورت يا از آن جهت است كه به خدا توجّه
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 386
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٨٦