كردن ، جنون ، محنت و اختلاف مردم در رأىها آمده است و همهى اين معانى در اينجا مناسب مىباشند ، زيرا خازنين آتش اگر چه در آخرت هستند ، ولى به مضمون
« وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ »
از هر يك از آنها بايد در دنيا نمونهاى باشد و با همان نمونه كه در دنياست در دنيا موكّل بر كافر است ، چنانچه همان در آخرت موكّل بر كافر مىشود .
بعضى گفتهاند : سبب اختيار و امتحان آنان با اين عدد استهزاى آنانست و استبعاد اين مطلب كه چگونه مىشود اين تعداد اندك متصدّى تعذيب بيشتر اهل عالم باشند .
لِيَسْتَيْقِنَ
بعضى گفتهاند : اين جمله تعليل جملهى محذوف است ، يعنى اين مطلب را به آنان گفتيم تا اهل كتاب يقين كنند .
الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
مقصود يهود و نصارى است ، كه يقين به نبوّت محمّد صلّى اللّه عليه و آله بنمايد ، چون مىبينند كه خبر موافق آن چيزى است كه در كتابهاى آنان آمده است .
وَ يَزْدادَ الَّذِينَ آمَنُوا
آنان كه به محمّد اسلام آوردند .
إِيماناً
ايمان اهل ايمان فزونى يابد ، چون اهل كتاب خبر مىدهند كه گفته ، مؤمنين با آنچه كه در كتابهاى آنان آمده است موافق است .
وَ لا يَرْتابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ
اين تفسير كه ذكر كردهاند بر حسب ظاهر است .
و لكن ما مىگوييم : ايتاى كتاب يعنى دادن كتاب كنايه از قبول نبوّت است ، هر نبوّتى كه باشد و اختصاص به يهود و نصارى ندارد ، بلكه هر كس نبوّت محمّد را قبول كند و با دست او بيعت نمايد و احكام نبوّت او را بپذيرد و تسليم حكم او باشد و دعوت ظاهرى او را قبول