روزى كه كودكان را پير مىكند ، به جهت طولانى بودن آن روز ، يا از شدّت هول و وحشت آن و لفظ « يوما » مفعول « تتّقون » و آن روز سزاوارتر است كه توصيف شود به چيزى كه بايد از آن برحذر بود . يا ظرف « تتّقون » و مفعول محذوف است .
السَّماءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ
در آن روز ، يا به سبب آن روز ، يا به سبب شدّت بلا و هول و هراس در آن روز .
كانَ وَعْدُهُ مَفْعُولًا
اين وعده و وعيدها كه ذكر شد .
إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ
يادآورى باشد براى نفوس بيدار .
فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ
هر كس بخواهد به سوى پروردگارش در ولايت راهى اتّخاذ كند .
سَبِيلًا
مقصود قبول ولايت خداى تعالى به وسيلهى بيعت با او و پيروى از اوامر و نواهىاش مىباشد ، يا مقصود ربّ مطلق و راه به سوى ربّ مطلق است ، كه آن صاحب ولايت و قبول ولايت او به وسيلهى بيعت با او و پيروى از او مىباشد .
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ
زيادتر از نصف .
وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ وَ طائِفَةٌ مِنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
ساعات و ثلث و ربع و نصف شب را خداى مقدّر مىكند و اندازه مىگيرد ، نه شما .
عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ
شما هرگز نمىتوانيد مقدار شب و روز را بشماريد يا نمىتوانيد هر يك از شب و روز را به حساب بياوريد .
فَتابَ عَلَيْكُمْ
يعنى خداوند از تكليف شما به قيام در نصف شب يا بيشتر يا كمتر از نصف درگذشت و اين حكم را از شما برداشت .