شديد ، يا غل از آتش يا نوعى از لجام است .
وَ جَحِيماً وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ
غذايى كه در حلق گير مىكند و نه پائين مىرود و نه بالا مىآيد .
وَ عَذاباً أَلِيماً يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ
روزى كه زمين مضطرب و متزلزل مىشود ، يا فرومىرود چنانچه قمى گفته .
وَ الْجِبالُ وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيباً مَهِيلًا
لفظ « كثيب » به معناى تلّى از رمل ( ماسه ) است و گفته مىشود : « هال عليه التّراب و التراب مهيل »
إِنَّا أَرْسَلْنا
جواب سؤال مقدّر است ، يعنى بعد از آنكه با قول خدا :
« فَذَرْنِي وَ مَنْ يُكَذِّبُ »
آنها را تهديد كرد گويا كه گفته شده : تاكنون دربارهى ما چه كارى انجام داديد ؟ - و پس از اين چه كارى انجام خواهيد داد ؟ - كه خداى تعالى در پاسخ فرمود : ما به سوى شما رسولى را فرستاديم كه در روز قيامت شاهد و گواه بر شماست .
إِلَيْكُمْ رَسُولًا شاهِداً
رسولى كه شاهد و گواه بر شماست .
عَلَيْكُمْ
در روز قيامت در ردّ و قبول و اقرار و نكول گواه و شاهد بر شماست .
كَما أَرْسَلْنا إِلى فِرْعَوْنَ رَسُولًا
لفظ « رسول » را نكره آورد ، چون به تعيين رسول غرضى تعلّق نگرفته است .
فَعَصى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْناهُ أَخْذاً وَبِيلًا
اخذ سنگين و عذاب سنگين ، پس شما از مانند كار فرعون بر حذر باشيد تا شما را مانند او به عذاب نگيريم .
فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِنْ كَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيباً