تفسير
ن
از امام صادق عليه السّلام روايت شده و امّا ( ن ) پس آن نهرى است در بهشت ، خداى تعالى به آن نهر فرموده : جامد شو ، پس جامد شده و مداد گشته است ، سپس به قلم فرموده ، بنويس ، پس قلم در لوح محفوظ آنچه را كه واقع شده و آنچه را كه واقع خواهد شد تا روز قيامت همه را نوشت . پس مداد از نور است ، قلم قلمى از نور است و لوح لوحى از نور است .
و به اين معنا و مضمون اخبارى بسيارى با اختلاف در الفاظ وارد شده ، بعضى گفتهاند : مقصود ماهى است كه زمينها روى آن قرار گرفته .
و بعضى معتقدند : آن لوحى از نور است ، بعضى گفتهاند : مقصود دوات است .
و بعضى گفتهاند : آن مطلق ماهى در درياست . و بعضى گفتهاند :
آن از نامهاى سوره است ، بعضى آن را از حروف اسم رحمان مىدانند ، بعضى گفتهاند : آن از اسماء محمّد صلّى اللّه عليه و آله است و شايد تو پس از مطلبى كه در اوّل بقره گذشت بهآسانى بتوانى بين اين اقوال وفق دهى .
و بدانى كه « ن » كنايه از مرتبهاى از مراتب عالم است ، محمّد صلّى اللّه عليه و آله با جميع مراتب عالم متّحد است ، مراتب عالم مراتب سعه و گسترهى وجود خداى تعالى است و سوره ظهور همان مرتبه است .
وَ الْقَلَمِ
بعضى گفتهاند : مقصود از قلم مطلق قلم است و خداوند به آن سوگند ياد كرده ، چون منافع آن براى مردم بسيار است .