آنها بيشتر مانع از اين معنا و مؤثّر در آن است به خصوص اولاد و همسران از باب اين كه تعلّق و وابستگى قلب به آنها شديد است .
لذا خداى تعالى مؤمنين را از باب لطف به آنها مورد ندا قرار داد و آنان را از وابستگى به آن دو بر حذر داشت و سپس امر به مهربانى و عطوفت بر آنها نمود و فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ
بعضى از اولاد و همسران در امر آخرت شما كمك مىكنند و در اين مورد دوستدار شما هستند ، ولى بعضى ديگر در امر آخرت شما دشمنان شما مىباشند ، مخصوصا اگر در جهت دنيوى موافق يا مخالف باشند ، اعم از آنكه در ظاهر دشمنى و عداوت از آنها ظاهر شود يا نشود .
فَاحْذَرُوهُمْ
از آنها بر حذر باشيد در راه رضاى آنها با امر خدا مخالفت نكنيد و در عين حال آنها را به حال خود نگذاريد و براى آنها دعا كنيد و طلب مغفرت براى آنها بنماييد .
وَ إِنْ تَعْفُوا
اگر بديهاى آنها را ببخشيد .
وَ تَصْفَحُوا
دلهايتان را از حقد و كينه بر آنها پاك كنيد .
وَ تَغْفِرُوا
بديهاى آنان را ببخشيد خداوند شما را مىبخشد و به شما رحم مىكند ، يا خداوند شما و آنها را مىبخشد و به شما و آنها رحم مىكند .
فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
خدا بسيار آمرزنده و مهربان است .
دربارهى اين آيه به امام باقر عليه السّلام « 2 » نسبت داده شده كه فرمود :
هرگاه كسى مىخواست به سوى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله هجرت نمايد فرزند و
هامش
( 2 ) تفسير جامع ج 7 ص 172