پس اين آيت كه خداى عزّ و جلّ گفت :
الم . أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ
. « 1 » گفتا چه پندارند مردمان كه ايشان گويند مسلمان شديم و مؤمن و بخداى عزّ و جلّ بگرويديم ، و آن گه ايشان را آزموده نكنند و ايشان را بمحنت نرسانند . « 2 » و اين سورة مكّى است و بمكّه فرو آمده است ، و بدان وقت فرو « 3 » آمد كه پيغامبر ما صلّى اللَّه عليه مسلمانى از نو آشكارا همى كرد ، « 4 » و كافران ياران وى را رنجه همى داشتند ، و ايشان را همى زدند ، تا ايشان را از دست آن كافران مكّه ببايست گريخت ، و بحبشه رفتند ، « 5 » و ايزد تعالى و تقدّس خواست كه دل ايشان را قوّتى دهد تا دلشان ضعيف نگردد ، وهنى نيارد « 6 » كه آن گاه نفاق بار آورد . ايزد تعالى اين سورت بفرستاد ، و قصّهء پيغامبران اندرين سورت بگفت ، چون « 7 » نوح و لوط و ابرهيم و موسى و هارون عليهم السّلم ، و آن محنتها كه از كافران بديشان رسيد ، و بگفت كه اندران محنتها چگونه صبر كردند . و من كه خداى عزّ و جلّ ام چگونه كافران را هلاك كردم و پيغامبران عليهم السّلم و اوليا ان خويش را « 8 » چگونه نصرت دادم و از ايشان برهانيدم ، تا دل ياران پيغامبر صلّى اللَّه عليه قوى گشت ، و سست نگشتند اندر مسلمانى ، و چيزى انديشه نكردند كه نفاق بار آورد ، و بدانستند كه مسلمانى بدين جهان با محنت است ، و بدانستند كه آخرش با راحت است ، و ثواب آن جهان و راحتها اندر
هامش
( 1 ) العنكبوت 3 - 2
( 2 ) ايشان را آزموده نه كنند و محنت نه رسانند . ( بو . آ )
( 3 ) فرود . ( آ . بو . صو )
( 4 ) اسلام آشكارا همى كرد . ( بو . آ )
( 5 ) گريختن و بحبشه بايست رفتن . ( بو . آ )
( 6 ) تا دل ايشان قوى گردد و چيزى نسازند كه . ( بو . آ ) - تا دل ايشان ضعيف نگردد و وهنى نيارد . ( صو )
( 7 ) چون قصهء . ( بو . آ ) - [ و ظاهرا كلمهء « قصه » از قلم كاتب افتاده ]
( 8 ) و اولياى خويش را . ( بو . صو ) - و اولياى ايشان را . ( آ )