[ حِسانٌ ]
يعنى صورتهاى زيبا .
از امام صادق عليه السّلام وارد شده : اينان زنهاى صالح و مؤمن و عارفند و از امام صادق عليه السّلام سؤال شد : وقتى شخصى به ديگرى مىگويد : خدا جزاى خير به تو بدهد چه معنا دارد ؟
فرمود : « خير » نهرى است در بهشت كه از كوثر خارج مىشود و كوثر از ساق عرش خارج مىشود ، كه منازل اوصيا و شيعيان آنان در آنجاست ، بر دو طرف آن نهر جاريهها روييده است كه هرگاه يكى از آنها كنده شود ديگرى به جاى آن مىرويد ، به نام همان نهر ناميده مىشوند و اين معناى قول خداى تعالى است كه مىفرمايد :
فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ
پس آنگاه كه شخص به دوستش بگويد : « جزاك اللّه خيرا » منظورش همان منازلى است كه خداوند به برگزيدگان و نيكان از خلقش آماده نموده است .
[ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ حُورٌ ]
الا اى جنّ و انس كدامين نعمتهاى خدايتان را انكار مىكنيد ؛ لفظ « حور » بدل از لفظ « خيرات » به صورت بدل كامل است ، بنا بر آنكه مقصود از « خيرات » حور باشد .
يا مقصود از « حور » معنى لغوى آن است تا شامل زنان از انسان هم بشود ، يا عطف بر « خيرات » از قبيل تعداد و شمارش است و حرف عطف محذوف است .
[ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ ]
مخدّرات در خيمهها ، بعضى گفتهاند : يعنى اطراف خيمه مخصوص و منحصر شده براى همسرانشان .
و بعضى گفتهاند : هر خيمهاى در تو خالى است يك فرسخ در يك فرسخ ، و در آن خيمه چهار هزار درب طلا است .
[ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا