و اگر با اين حال اعتقاد به حكومت الهى و تسليم قلبى نيز حاصل شود اسلام حقيقى مىشود و مسلمانان نيز مسلمانان حقيقى نام مىگيرند ، اگر چنين نباشد اسلام ظاهرى و مسلمان ظاهر ناميده مىشود ، نه اسلام و مسلمان حقيقى .
و ايمان كه عبارت از دخول تحت احكام قلب است با بيعت خاصّ ولوى حاصل مىشود و آن جز تسليم و انقياد قلب نسبت به كسى كه به دست او ايمان آورده است ، چيزى نيست .
و به عبارت ديگر : اسلام حقيقى قبول رسالت است همانطور ، چنانچه اسلام ظاهرى قبول احكام رسالت است و ايمان قبول احكام نبوّت و ولايت است .
و به عبارت ديگر : اسلام قبول دعوت ظاهرى و ايمان قبول دعوت باطنى و به عبارت سوّم : اسلام آراسته شدن ظاهر است به زيور شريعت ، ايمان تكيّف و پذيرفتن باطن از كيفيّت امام است ، كه آن صورت نازله امام است و آن يك صورت ملكوتى است كه بر قلب مؤمن داخل مىشود ، با همين صورت فعليّت اخير محقّق مىشود و ابوّت و نبوّت يعنى پدرى و فرزندى بين امام و مؤمن نيز با همين صورت حاصل مىشود .
و برادرى بين مؤمنين نيز به همين وسيله محقّق مىگردد ، اين صورت همان است كه هرگاه بر سينهء مؤمن ظاهر شود آرامش و فكر و حضور ظهور مىكند ، آن عبارت از ظهور قائم عليه السّلام در عالم صغير است ، با آن معرفت با نورانيّت حاصل مىشود و زمين با نور پروردگارش روشن مىشود .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 359
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٥٩