چهارم است ( جنگ صفّين در ركاب على عليه السّلام به خدا قسم اگر ما را آن قدر بزنند تا به باغهاى خرماى « هجر » برسانند ما مىدانيم كه بر حقّ هستيم و آنها بر باطل ، سيره و روش امير المؤمنين عليه السّلام همان روش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در ميان اهل مكّه روز فتح مكّه است ، كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بچّههاى آنها را اسير نكرد ، فرمود : در خانهى هر كس كه بسته باشد ، در امن مىباشد ، هر كس اسلحه را زمين بگذارد در امان است ، هر كس به خانهى ابو سفيان وارد شود در امان است .
و امير المؤمنين عليه السّلام در روز بصره نيز اين چنين گفت ، در ميان آنها ندا سر داد : بچّههاى آنان را اسير نكنيد ، زخمىها را نكشيد ، فراركننده را تعقيب ننماييد ، در هر خانهاى كه بسته شود و سلاحش را زمين گذارد در امان است « 1 » .
[ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ]
به حقيقت مؤمنان همه برادر يكديگرند .
در سورههاى بقره و نساء وجه برادر بودن مؤمنين با همديگر در ضمن قول خداى تعالى :
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً
گذشت .
و جملهى
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ
را از آن جهت ذكر نمود كه تمهيد و تعليل زحمت تكليف به اصلاح باشد و مشقّت و سختى اين دستور را تا حدودى از بين ببرد ، چه بعد از آن جمله خداى تعالى فرمود :
[ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ]
پس هميشه بين برادرهايتان اصلاح كنيد .
اين اصلاح اعمّ از اصلاح قبلى است كه فرمود :
فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما
چون در اينجا مقصود اين است اگر بين مؤمنين اختلاف واقع شد
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين ج 5 ص 84