تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 328

مساهمون:

ص٣٢٨
و به عبارت چهارم : آنچه كه از جانب خدا به او مىرسد يا به واسطه‌ى كسب و اعمالش و سبق استعداد و استحقاق و اختيار و انانيّتش به او مىرسد ، يا بدون واسطه اين چيزها . و انسان كامل نيز داراى دو نظر است ، نظر به كثرت و نظر به وحدت و وجهى به كثرت ، وجهى به وحدت ، با وجه به وحدت از خدا أخذ مىكند ، با وجه به كثرت آنچه را كه گرفته است بر غير افاضه مىكند ، به سبب تفاوت اين دو نظر كامل‌ها در مراتب كمال مختلف مىشوند . و كامل مطلق كسى است كه نظر او نسبت به هر دو طرف مساوى باشد به نحوى كه هيچ يك از دو طرف را بر ديگرى ترجيح و برترى ندهد ، اين معناى شأن محمّد صلّى اللّه عليه و آله و كسانى است كه با او هستند . و امّا ساير پيامبران پس هيچ كدام از آنها خالى از رجحان يكى از دو طرف نيستند ، نظر به كثرات موسى عليه السّلام غلبه مىكرد بر نظر او به وحدت ، ولى در موردش عيسى عليه السّلام نظر به وحدت غالب بود . و لذا نقل شده كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله فرمود : چشم راست برادرم موسى و چشم چپ برادرم عيسى نابينا بود ، من صاحب هر دو چشم هستم . و براى اشاره به اينكه محمّد صلّى اللّه عليه و آله و محمّدىها جامع هر دو طرف و كامل در هر دو نظر و تمام در هر دو قرب و نزديكى هستند فرمود : آنچه كه ذكر كرديم از اتّصاف آنها به اوصاف اختيارى و احكام قالبى و اصلاح كثرت مثل آنها در تورات كه آن نشئه‌ى موسى است .
[ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ ]
و مثل آنان در انجيل كه آن حال نشئه عيسى است ،
[ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ ]
به دانه‌اى ماند كه چون نخست سر از خاك بر آرد شاخه‌هاى نازك و ضعيف باشد و پس از آن قوّت يابد