ولايت ، رهنمون شود ، يا مقصود راه راست است كه در هر چيزى بين افراط و تفريط واقع شده باشد .
[ وَ أُخْرى ]
خداوند به شما وعدهى غنيمتهاى ديگرى نيز داده است ، يا وعدهى فتح شهرهاى ديگرى داده .
يا لفظ « اخرى » مفعول فعل محذوف است كه عطف بر « عجّل » شده ، يعنى خداوند براى شما قريههاى ديگرى آماده كرده كه شما بر فتح آنها ناتوان هستيد .
[ لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها ]
بعضى گفتهاند : مقصود غنيمتهايى است كه خداوند آنها را براى مسلمين تا روز قيامت زياد مىكند ، يا مقصود قريههايى است كه خداوند براى مسلمانان تا روز قيامت فتح مىكند .
بعضى گفتهاند : مقصود غنيمتهاى مكّه و هوازن يا قريهى مكّه است ، بعضى گفتهاند : مراد غنايم فارس و روم يا ملك آن دو مىباشد .
[ قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها ]
خداوند احاطه به آن دارد و از دست او خارج نمىشود تا مانند شما عجله داشته باشد .
پس گويا كه گفته است : خداوند آن را براى شما حفظ مىكند و از غير شما منع مىكند تا آن را فتح كنيد .
[ وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً ]
خداوند بر همه چيز قدرت دارد و قدرت او اختصاص به فىء غنائم و فتح شهرها و يارى كردن انبيا و خوار كردن كفّار ندارد .
[ وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً ]
اگر كفّار در روز حديبيّه با شما جنگ مىكردند به شما پشت مىكردند ( مىگريختند ) و آنگاه يار و ياورى نداشتند .