دارد اوّل ارادهى خانهى كلّى را مىنمايد .
و آنگاه كه خانهى كلّى به مقام خيال تنزّل پيدا نموده و به صورت جز مورد تصوّر قرار مىگيرد كه به صورت مربّع يا مستطيل يا به اشكال ديگر است كه مشتمل بر اطاقهاى از هم جدا و شامل مشخّصات مخصوص خود مىباشد و نيز از جهت زمان و مكان و مشخّصات ديگر در خيال نمودارى مىشود .
و گاهى ارادهى چنين خانهاى با مشخّصات مذكور از بين و آن را از خيالش محو مىكند و غير آن تصوّر مىكند .
و گاهى در تعمير اين خانه و خانهى ديگر به نحو ديگرى ترديد حاصل مىكند ، چنانچه بدا ، تردّد ، محو و اثبات كه به خداى تعالى نسبت داده مىشود از همين قبيل است و در همين عالم محقّق مىشود چنانچه اشاره به اين مطلب در سورهى مؤمن گذشت .
پس امر محكم كه به هيچ وجه قابل بطلان ، محو ، اثبات ، نسخ و تشابه نيست چيزى است كه از عالم امر نازل مىشود و در آن وجودى جدا از وجود ديگر نيست و در آن نقص شرّ ، بطلان و محو وجود ندارد و از عالم امر تنزّل پيدا كرده و به عالم مثال مىرسد كه در آن عالم هر امرى از امر ديگر جدا مىشود ، محو ، اثبات و بطلان به آن را پيدا كرده تشابه نيز در آن وجود دارد كه عبارت از عدم ثبات معنا و راه يافتن نسخ و محو به آن است و آن شب قدر « 1 » هر چيزى كه در عالم مثال
هامش
( 1 ) حافظ قدّس سرّه گويد :آن شب قدرى كه گويند اهل خلوت امشب است * يا رب اين تاثير دولت در كدامين كوكب است .