معناى سوگند به حميد و مجيد و نام مقدس الهى تأويل و تفسير شده است كتابى هويدا ، روشنكنندهى فضيلت يا راستى آن كسى كه قرآن بر او نازل شده است ؛ يا روشنگر معناى ظاهركننده ( يا ظاهر ) آثار است .
إِنَّا أَنْزَلْناهُ
ما آن كتاب را از مقامى عالى و بالاى كه مقام مشيّت است ، يا از مقامهاى قلمهاى عالى يا از مقام لوح محفوظ فروفرستاديم
( فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ )
در شبى مبارك كه همان شب قدر است « 1 » در سورهى بقره چگونگى فرستاده شدن قرآن در شب قدر و طى مدت بيست و سه سال ضمن آيهى :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
گذشت .
فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ
به راستى كه ما در آن ( ليلة القدر ) از ترسانندگان بوده و آن شب هر امرى به حكمت معين و ممتاز مىگردد .
بدان كه مراتب عالم از يك جهت نامتناهى است ، از يك جهت هفتاد هزار ، از يك جهت هفت و و جهتى شش است ، مرتبهى پايين نسبت به مرتبهى بالاست « 2 » ناميده مىشود .
چون بيشتر از مرتبهى عالى به ظلمت و تاريكى امكان ظلمت
هامش
( 1 )اى خواجه چه گويى ز شب قدر * هر شب ، شب قدرست اگر قدر بدانىحافظ قدّس سرّه
( 2 ) خواجه عبد اللّه انصارى گويد : هنوز شب بشريّت را وجود نبود كه آفتاب نبوّت او صل اللّه عليه و آله در سماى سمو خود استوار داشت ؛ كه فرمود : كنت نبيّا و آدم بين الماء و الطّين كشف الاسرار ج 4 صفحه 27