وَ لكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذابِ عَلَى الْكافِرِينَ
گويا كه آنها چنين گفتهاند : و لكن ما كافر بوديم ، از جهت كفر ما كلمهى عذاب بر ما حتمى شده و ما با آگاه كردن رسولان الهى آگاه و متنبه نشديم .
قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها
گفته مىشود كه به درهاى دوزخ داخل شويد و در آن هميشه بمانيد .
فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ
بيان تقوى و معانى و مراتب آن در اوّل و اواسط سوره بقره و غير آن شرح كاملى آورده شد .
إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً
به بهشت سوق داده مىشوند در جماعتها و دستههاى مختلف ، اختلاف آنها بر حسب حال و مركب و مراتب و منازل مىباشد .
حَتَّى إِذا جاؤُها وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها
جواب لفظ « اذا » محذوف است يعنى هرگاه بيايند و درها باز شوند داخل بهشت گردند ، يا آنچنان داراى كرامت و بزرگوارى هستند كه وصف آن ممكن نيست ، در نظير اين جمله كه دربارهى جهنّم بود وجه اسقاط « واو » در آنجا و آوردن « واو » در اينجا را ذكر كرديم .
و بعضى گفتهاند : آمدن لفظ « واو » در اينجا بدان جهت است كه درهاى بهشت هشت است ، درهاى جهنّم هفت و عربها در عدد هشت « واو » مىآورند و آن را و او هشت مىنامند .
وَ قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها سَلامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ
به اهل بهشت تهنيت مىگويند در مقابل استهزايى كه نسبت به كفّار انجام مىدهند .