طور مفصّل بارها گذشته است .
و مقصود از فصل خطاب آثار رسالت است ، چه فصل خطاب به هر معنى كه گرفته شود از جهت اشتغال به كثرتها است ، اشتغال به كثرتها از جهت بندگان جز به خاطر رسالت به سوى آنها يا به خاطر قبول رسالت از طرف رسول صلّى اللّه عليه و آله نيست .
در خبرى كه از حضرت على عليه السّلام روايت شده در تفسير فصل خطاب آمده است : اينكه قضاوت مبتنى باشد بر بيّنه بر عهده مدّعى و يمين بر عهده مدّعى اليه . « 1 » و در خبر مروى از امام رضا عليه السّلام آمده است : فصل خطاب شناخت لغات است . « 2 » فصل خطاب به تمييز حقّ از باطل نيز تفسير شده است . « 3 » و نيز بر كلام جدا شده واضح كه بر سامع و شنوندهاش مشتبه نشود . « 4 » و خطاب معتدلى كه ايجاز محل و طولانى كردن محل و خستهكننده نداشته باشد « 5 » و مطلق علم به قضا تفسير شده است .
وَ هَلْ أَتاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ
آيا حكايت آن دو خصم ( دادخواه ) به تو رسيده است ؟ ! اين سخن آگاهاندن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و امّت او است بر اينكه امتحانات الهى بسيار است ، كه گاهى به صورت دو متخاصم در مىآيد ، گاهى به صورت ذليل كردن و عزيز
هامش
( 1 ) جوامع الجامع : ص 404 .
( 2 ) صافى : ج 4 ، ص 294 . عيون الاخبار : ج 2 ، ص 230 ، باب 54 ، ح 3 .
( 3 ) جوامع الجامع : ص 404 .
( 4 ) صافى : ج 4 ، ص 294 . عيون الاخبار : ج 2 ، ص 230 ، باب 54 ، ح 3 .
( 5 ) تفسير بيضاوى : ج 2 ، ص 307 .