گفتار و تأكيد سرزنش كردن گويندهاش مىباشد .
فَأْتُوا بِكِتابِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر شما در اين گفتار و نسبت فرزند به خدا راستگو هستيد دليل و حجّت خود را بياوريد ، كه راستگو بايد بر ادّعاى خودش حجّت و برهان داشته باشد ، يا اگر در ادّعاى حجّت و كتاب راست مىگوييد كتاب خود را بياوريد .
وَ جَعَلُوا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً
آنان بين خداى تعالى و بين جنّ نسبت قايل شدند ، يعنى مشركين گاهى مىگويند : ملايكه دختران خدا هستند ، گاهى مىگويند : جنّ دختران خدا هستند ، يا بعضى جنّ را مىگويند ، بعضى ملايكه را ، بعضى گفتهاند : مقصود آنها از جنّ ملايكه است ، ولى چون ديده نمىشوند ملايكه ناميدهاند .
و بعضى گفتهاند : مشركين گفتند : خداوند با جنّ تزويج كرد و فرزند ملايكه به دنيا آوردند ، بعضى گفتهاند : مشركين گفتند : خدا و شيطان برادرند و خدا آفريننده خير و نور و شيطان خالق شرّ و تاريكى است .
و بعضى گفتهاند : مقصود از نسبت نسبت در عبادت است ، چون بعضى از آنان ابليس را عبادت مىكنند و مىگويند او به عبادت از خدا سزاوارتر است ، يا در عبادت مثل او است . « 1 »
وَ لَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ
در حساب ، يا در آتش حاضر مىشوند ، ضمير « انّهم » به جنّ ، يا به مشركين ، يا به مجموع برمىگردد .
هامش
( 1 ) مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 460 .