زنانى كه با او بودند مردند جز فرزندانش و زنان آنها . « 1 » تا اينجا كلام مجمع تمام شد .
و لكن از امام باقر عليه السّلام درباره اين آيه آمده است : حقّ و نبوّت و كتاب و ايمان در نسل نوح است ، همه فرزندان آدم كه در زمين هستند از اولاد نوح نيستند ، خداى تعالى در كتابش فرمود :
« احْمِلْ فِيها مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَ مَنْ آمَنَ وَ ما آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ »
و نيز فرموده :
« ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ »
. « 2 » من مىگويم : معناى آيه بنابراين چنين است : ذريّه نوح را با كتاب و نبوّت باقى قرار داديم اگر چه غير آنها نيز با حيات حيوانى باقى هستند .
وَ تَرَكْنا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ
كسانى كه بعد از نوح آمدند در حالى كه بر زبان آنها چنين جارى شد :
سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ
جمله « سلام على نوح » مفعول « تركنا » است ، يا جمله مستأنف از جانب خداست ، كه مفعول « تركنا » محذوف است .
اينچنين : « تركنا عليه فى الآخرين المدح و الثّناء له » و لفظ « فى العالمين » متعلّق بقول خدا « على نوح » است ، بنا بر آنكه خبر براى لفظ « سلام » باشد ، يا متعلّق به « سلام » يا ظرف مستقرّ است و خبر « سلام » يا متعلّق به قول خدا « تركنا عليه » يا بدل از قول خدا « فى الآخرين » است ، معنى آن اين است كه در همه عوالم نام نيكو براى نوح گذاشتيم .
و اين است معناى قول انبيا عليهم السّلام
« اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ »
.
هامش
( 1 ) مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 447 .
( 2 ) تفسير صافى : ج 4 ، ص 271 ، تفسير قمى : ج 2 ، ص 223 .