كننده ذكر بزرگ بر انبيا هستند ، يا مقصود آن دسته از ملايكه هستند كه بر مؤمنين نازل مىشوند ، بعد از ظهور سكينه بر مؤمنين به آنان بشارت مىدهند ، سكينه عبارت از ذكر عظيم است . بنابراين لفظ « تالى » از « تلو » گرفته شده .
بعضى گفتهاند : مقصود فرشتگانى هستند كه كتاب خدا را كه براى آنان نوشته تلاوت مىكنند و در آن كتاب حوادث و پيشآمدها ذكر شده و آنگاه كه مىبينند خبر راست درآمد و حادثه بر طبق همان خبر ، وجود پيدا كرد به يقين آنان اضافه مىشود . « 1 » و بعضى گفتهاند : مقصود مؤمنيناند كه در نماز قرآن مىخوانند . « 2 »
إِنَّ إِلهَكُمْ لَواحِدٌ
البتّه خداى شما واحد و يكى است ، وحدت و يكى بودنى كه خارج از وحدتهاى معروف است ، بلكه مقصود وحدتى است كه كثرتى در آن باقى نماند مگر آنكه در آن فانى شود ، هيچ شايبهاى كثرت به هيچ وجهى از وجوه در آن نباشد ، به خلاف وحدت جنسى كه در عين وحدت داراى كثرت انواع و اصناف و اشخاص و تركيب است و حدّ اقلّ داراى وجود و ماهيّت و وجوب و امكان است .
و همچنين است حال وحدت نوعى و صنفى و شخصى و بر خلاف وحدت عددى كه ثانى و مقابل دارد ، بر خلاف وحدت اجتماعى طبيعى ، يا صناعى ، يا اعتبارى كه در آن جز كثرت چيزى نيست . و بر خلاف وحدت اتّصالى طبيعى يا صناعى يا اعتبارى .
هامش
( 1 ، 2 ) مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 438 .