لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ
خدايانى جز خدا اتّخاذ كردهاند تا شايد آن خدايان آنها را يارى كنند ، با اينكه خداى تعالى كمككننده آنهاست در امور ريز و درشت و كوچك و بزرگ آنها ، خداوند عطاكننده بر آنهاست در كم و زيادشان .
لا يَسْتَطِيعُونَ
جواب سؤال مقدّر ، يا صفت « آلهة » است .
نَصْرَهُمْ وَ هُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ
آنها سربازان خدايان هستند ، خدايان را يارى مىكنند نه آنكه خدايان آنها را يارى مىكنند و نزد خدايان حاضر مىشوند گويى كه شياطين يا نفوس آنها آنان را نزد خدايان حاضر مىسازد ، يا خدايان براى عبادتكنندگانشان سرباز و لشگريانند ، چه آنها پيرو هواهايشان و آثار آنها هستند ، كه همه در آتش حاضر مىشوند ، يا عبادتكنندگان سربازان خدايان هستند كه همه با هم داخل آتش مىشوند .
فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ
گفتار آنان درباره خدا يا درباره تو ، يا درباره خلافت خليفه تو ، تو را اندوهناك نسازد ، معناى اخير در اينجا مقصود است ، چون آن غايت رسالت است .
إِنَّا نَعْلَمُ
جواب سؤال مقدّر در مقام تعليل است .
ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ
يعنى آنچه را كه پنهان مىكنند يا آشكار ما مىدانيم ، پس ديگر از آنچه مىگويند باك نداشته باش كه ما قادر هستيم ، اقوال آنان را مىشنويم و به آنچه كه نيّت مىكنند و استحقاق آن را دارند آگاه هستيم .
أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ
آيا انسان نمىبيند كه ما او را از نطفه نجس و پليد جماد كه از ضعيفترين