نپيچيدهاند قيامت قايم مىشود . و ديگرى مشغول غذا خوردن است و دستش را بالا برده كه غذا را به دهانش بگذارد قيامت بر پا مىشود ، ديگرى حوضش را پر مىكند تا حيواناتش را سيراب كند ، پس آنها را سيراب نكرده قيامت قايم مىشود . « 1 » بعضى گفتهاند : معناى آيه اين است كه آنان نزاع مىكنند كه آيا عذاب بر آنان نازل مىشود يا نه ؟ « 2 »
فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ
از قمّى آمده است كه اين مطلب در آخر الزّمان است كه صيحهاى واقع مىشود در حالى كه آنها در بازارشان با هم نزاع مىكنند ، پس همه آنها در جاى خود مىميرند ، احدى به خانهاش بازنمىگردد و وصيّتى هم نمىتواند بكند . « 3 »
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ
نفخ دوّم ، در سوره مؤمنون بيان و تفصيل صور و نفخ گذشت و همچنين بيان مكث خلايق بين دو نفخ و بيان كيفيّت نفخ و زنده گردانيدن آنان گذشت .
فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ
قبرهاى خاكى ، يا قبرهاى برزخى .
از امام باقر عليه السّلام آمده است : قوم در قبرها مىباشند و آنگاه كه قيامت مىشود آنها گمان مىكنند كه خواب بودند . « 4 »
إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ
به سوى پروردگارشان با شتاب مىروند .
هامش
( 1 ) مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 427 .
( 2 ) مجمع البيان : ج 7 و 8 ، ص 427 .
( 3 ) تفسير قمّى : ج 2 ، ص 216 .
( 4 ) جوامع الجامع : ص 394 .